تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 163

مساهمون:

ص١٦٣

ارتعاب

(
erte b
) م . ع . ارتعب ارتعابا : ترسيد .

ارتعاب

(
erte b
) ا . ع . ترس و بيم و خوف .

ارتعاث

(
erte s
) م . ع . با گوشواره شدن زن .

ارتعاج

(
erte j
) م . ع . لرزيدن . و بسيار شدن مال و شتران و اولاد . و پر شدن رود .

ارتعاج

(
erte j
) ا . ع . لرز . و ترس و هول .

ارتعاد

(
erte d
) م . ع . ارتعد ارتعادا : مضطرب و بىآرام گرديد . و لرزيد يق ارعده فارتعد .

ارتعاد

(
erte d
) ا . ع . هول و هراس .

ارتعاس

(
erte s
) م . ع . ارعسه فارتعس : لرزانيد آن را پس لرزيد .

ارتعاش

(
erte c
) ا . ع . ارتعش ارتعاشا : لرزيد .

ارتعاش

(
erte c
) ا . ع . لرزش .

ارتعاص

(
erte s
) ا . ع . جنبيدن و لرزيدن . و در پيچيدن مار زخم‌خورده . و گران شدن نرخ . و برجستن بزغاله از نشاط . و سخت جنبان شدن نيزه . و ارتعص : درپيچيد . و افشانده شد . و ارتعص البرق : عارض شد برق .

ارتعاف

(
erte f
) م . ع . توانا و با قوت شدن . و ارتعف الفرس : پيشى نمود و درگذشت آن اسب .

ارتغاء

(
erteq '
) م . ع . ارتغى الرغوة ارتغاء : گرفت كفك شير را و خورد . المثل : يسر حسوا فى ارتغاء - دربارهء كسى گويند كه امرى را ظاهر نمايد و مراد وى غير آن باشد .

ارتغاب

(
erteq b
) م . ع . ارتغب فيه ارتغابا : خواهانى آن نمود .

ارتغاث

(
erteq s
) م . ع . شير مكيدن .

ارتفاد

(
ertef d
) م . ع . ورزيدن .

ارتفاص

(
ertef s
) م . ع . ارتفص السعر ارتفاصا : گران شد نرخ .

ارتفاع

(
ertef '
) م . ع . ارتفعه ارتفاعا فارتفع : برداشت و بلند كرد آن را پس بلند شد آن . و نيز ارتفاع : با خصم نزديك حاكم شدن .

ارتفاع

(
ertef '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - افراختگى . و بلندى . و برداشتگى . و اوج و رفعت . و بلندى نصف النهار . و فراغت . و حاصل زراعت و محصول و حاصل ملك كه مالك از ملك مزروع خود برمىدارد . و باج و خراجى كه دولت از حاصل املاك مىگيرد . و كلية برداشت از هر ملكى را ارتفاع آن گويند . و ارتفاع فرو شوكت : بلندى جلال و بزرگوارى . و ص . قلاع فلك ارتفاع : قلعه‌هائى كه بلندى آنها مانند آسمان است . و ارتفاع داشتن ف . ل : بلندى داشتن . و رفعت داشتن . و در اوج بودن كوكب . و ارتفع ولايت . : ماليات ولايت . و محصول ولايت . و ارتفاع گرفتن ف م . : بلندى جاى و يا خورشيد را معين كردن .

ارتفاف

(
ertef f
) م . ع . ارتف لونه ارتفافا : درخشيد و روشن گرديد گونهء او .

ارتفاق

(
ertef q
) م . ع . ارتفق ارتفاقا : تكيه كرد بر آرنج خود و بر ناز بالش خود . و ارتفق الحوض : پر آب گرديد آن حوض .

ارتقا

(
erteq
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - صعود و عروج . و بلندى . و فزونى و ازدياد . و ترقى . و برترى . و سرفرازى . و ارتقاى درجه : فزونى و برترى درجه . و ارتقا جستن ف ل . : از رتبه و مقام خويش بالا شدن . و برآمدن و بالا رفتن .

ارتقاء

(
erteq '
) م . ع . ارتقى ارتقاء : برآمد بر نردبان .

ارتقاب

(
erteq b
) م . ع . ارتقب ارتقابا : بالا برآمد . و ديدبانى كرد . و ارتقبه : چشم داشت او را .

ارتقاش

(
erteq c
) م . ع . ارتقشوا فى القتال ارتقاشا : باهم پيوستند در جنگ .

ارتقاع

(
erteq '
) م . ع . باك داشتن و پروا كردن - و يستعمل فى النفى يق ما ارتقع له و به اى ما اكترث له و ما بالى به يعنى باك ندارد مر او را و پروا نمىكند او را . و قولهم ما ترتقع يا فلان برقاع و برقاع و برقاع يعنى باك ندارى فلان و پرواى ما نمىكنى .

ارتقان

(
erteq n
) م . ع . ارتقن ارتقانا : آلوده شد بزعفران .

ارتكاء

(
ertek '
) م . ع . هميشه و برجاى بودن . و اعتماد كردن بر كسى .

ارتكاب

(
ertek b
) م . ع . ارتكبه ارتكابا : برنشست آن را . و ارتكب الذنب : گناه ورزيد .

ارتكاب

(
ertek b
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كنش . و كوشش و سعى . و وضع . و مباشرت . و بجاآوردگى . و برداشت و تحمل . و ارتكاب زحمت : تحمل زحمت . و ارتكاب زنا : مباشرت زنا و بجا آوردن آن . و ارتكاب معاصى معصيت كردن . و كوشيدن در معصيت .

ارتكاح

(
ertek h
) م . ع . ارتكح ارتكاحا : تكيه كرد و اعتماد نمود .

ارتكاز

(
ertek z
) م . ع . ارتكز ارتكازا : ثابت شد . و ارتكز العرق : برجست آن رگ و پريد . و ارتكز على