تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 160

مساهمون:

ص١٦٠

اربل

(
erbel
) ا خ . ع . شهر اربل - و على بن عيسى رحمه اللّه صاحب كشف الغمة از اهل آنجا بود .

اربو

(
arbu
) ا . پ . امرود و گلابى .

اربوجينا

(
arbujin
) ا . پ . بلغت زند تربزه و هندوانه . و نيز بمعنى آداك و جزيره .

اربودار

(
arbud r
) ا . پ . درخت امرود .

اربون

(
orbun
) ا . ع . - مأخوذ از ارمون فارسى - بيعانه . مر . ارمون .

اربونا

(
arbun
) ا خ . ع . نام شهرى در فرانسه كه ناربون گويند .

اربى

(
orab
) ا . ع . سختى و بلا .

اربياسيوس

(
arbi sayus
) ا خ . پ . نام حكيمى يونانى .

اربيان

(
arbay n
) ا . ع . ملخ آبى .

اربية

(
orbiyat
) ا . ع . بن ران . و ا ج . قبيلهء مرد يق جاء فى اربية من قومه .

اربيان

(
arbi n
) ا . پ . گل بابونه .

اربيتا

(
arbit
) ا . پ . بلغت زند بام خانه .

اربيثاث

(
erbis s
) م . ع . ارباث اربيثاثا : باز ايستاد از حاجت . و ارباث امرهم : سست شد كارشان و ضعيف گرديد پس درنگى كردند تا متفرق شدند .

اربيداد

(
erbid d
) م . ع . خاكستر گون و تيره رنگ شدن .

اربيكاك

(
erbik k
) م . ع . ارباك عن الامر اربيكاكا : باز ايستاد از آن كار . و ارباك رأيه : شوريده شد عقل او .

ارپاخان

(
arp x n
) ا خ . پ . دهمين پادشاه از سلسلهء هلاكوئيان كه در 736 هجرى آغاز پادشاهى كرد و زمان او دولت مغول رو بضعف گذاشته تا كم‌كم منقرض گرديد .

ارة

(
erat
) ا . ع . آتش . و آتشدان . و برافروختگى آتش و شدت آتش . و گوشت خشك . و گوشت خشك كرده شدهء در آفتاب . و گوشت اندك بريان كرده . و گوشتى كه در سركه يك جوش داده در سفر همراه برند . ج : ارات و ارون و ارون .

ارة

(
errat
) ا . ع . آتش .

ارت

(
aratt
) ا . ع . از اعلام است .

ارت

(
aratt
) ص . ع . گنگلاج .

ارتا

(
art
) ا . پ . بلغت زند بوم و زمين و ديار و كشور .

ارتاء

(
ert '
) م . ع . ارتى فى فتور . ارتاء : خنديد .

ارتاب

(
ert b
) م . ع . ريخته و سوده شدن . و ارتب فلان : سئوال كرد فلان بعد بىنيازى .

ارتابان

(
art b n
) ا خ . مر . اردوان .

ارتات

(
ert t
) م . ع . ارته الله ارتاتا : كند زبان گرداند او را خداى .

ارتاج

(
ert j
) م . ع . ارتج الباب ارتاجا : بند كرد در را . و ارتجت الناقة : بسته شد زهدان ماده شتر و قبول آب نكرد . و ارتجت الدجاجة : پر شد شكم آن مرغ از تخم . و ارتج البحر : جوش زد دريا و بسيار شد آب آن و فرو برد همه چيز را . و ارتجت السنة : تمام آن سال بقحط گذشت . و ارتج الثلج : پيوسته باريد برف . و ارتج الخصب : گرفت تمامى زمين را فراخى و ارزانى . و ارتج الاتان : باردار شد آن ماده خر . و ارتج عليه : ( مجهولا ) : بسته شد به روى سخن .

ارتاحاشت

(
art h ct
) ا خ . ع . معرب اردشير و بمعنى آن .

ارتاع

(
art
) ا ج . ع . جماعت بسيار رأيت ارتاعا من الناس : ديدم جماعت بسيارى از مردم .

ارتاع

(
ert '
) م . ع . رويانيدن باران علف چريدنى رايق غيث مرتع . و ارتع فلان ابله : چرانيد فلان شتران خود را . و قرئ نرتع و يلعب اى نرتع نحن و دوابنا و يلعب هو . و قرئ بالعكس اى يرتع هو دو ابنا و نلعب جميعا . و قرئ بالنون فيهما و بالياء .

ارتاق

(
or q
) ا پ . بلغت زند خوارزميان تاجر و پيله‌ور .

ارتاك

(
ert k
) م . ع . ارتك الضحك ارتاكا : نرم خنديد . و ارتكت البعير : پويه دوانيدم آن شتر را .

ارتام

(
ert m
) م . ع . ارتمه ارتاما : رشته بست بر انگشت او . و ارتم الفصيل پيه آورد آن شتر بچه در كوهان .

ارتباء

(
erteb '
) م . ع . ديدبانى كردن . و بر بلندى برآمدن . و از بالا به زير نگريستن . و مطلع گرديدن بر چيزى . و چشم داشتن .

ارتباب

(
erteb b
) م ع . ارتب الصبى ارتبابا : پرورد آن كودك را تا بالغ شد .

ارتباث

(
erteb s
) م . ع . ارتبث ارتباثا پراكنده گرديد .

ارتباز

(
erteb z
) م . ع . ارتبز الامر : كامل و تمام گرديد .

ارتباس

(
erteb s
) م . ع . درهم شدن و مخلوط گشتن . و در آكنده شدن از گوشت و جز آن .

ارتباط

(
erteb t
) م . ع . ارتبط فرسا ارتباطا : معين كرد اسب را بر آن رباط .

ارتباط

(
erteb t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - علاقه و اتصال و پيوستگى و بستگى . و پيوند چيزى به چيزى . و بستن چيزى را به چيزى . و ارتباط دادن ف م . : چيزى را به چيزى بستن و بند كردن . و ارتباط كردن : پيوسته كردن و اتصال دادن .

ارتباع

(
erteb '
) م . ع . سنگ بدست برداشتن براى آزمايش زور و قوت . و چهار