تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 89

مساهمون:

ص٨٩

اثلب

(
aslab
) و (
eslab
) ا . ع . خاك . و سنگ . و سنگ‌ريزه‌ها يق بقية الاثلب .

اثلة

(
aslat
) ا . ع . واحد اثل يعنى يك درخت شورهء گز . ج . اثلاث . و ساز و سامان . و اصل و بيخ و بنياد . و حسب و نسب . و آبرو و حرمت و عزت و افتخار و نيك‌نامى و سر افرازى . و دولت و مال و سرمايه . و ذخيره و تداركى كه بجد و جهد حاصل شده باشد . ج : اثال . و قولهم هو ينحت فى اثلتنا : او مىرندد در بيخ ما و طعن مىكند در حسب و نسب ما .

اثلة

(
aslat
) و (
asalat
) ا ج . ع . متاع خانه .

اثلغى

(
aslaqiy
) ا . ع . نره .

اثلق

(
aslaq
) ا . ع . - مأخوذ از بربرى - تخم دل آشوب و تخم پنجنگشت .

اثلم

(
aslam
) ا و ص . ع . كنارهء وادى رخنه دار شده و شكسته شده . و دم شمشير ريخته و دندانه‌دار شده . و باصطلاح عروض اثرم . مر اثرم .

اثم

(
asm
) م . ع . اثم اثما و اثاما . مر . اثام .

اثم

(
esm
) ا . ع . گناه . و مى . و قمار . و كارى كه كردن آن ناروا باشد .

اثم

(
esm
) م . ع . اثم اثما و مأثما ( از باب سمع ) : كناره كرد .

اثم

(
asem
) ص . ع . گناه‌كار و بزه‌كار .

اثماد

(
esm d
) م . ع . اثمده اثمادا : مثمود ساخت او را .

اثماد

(
essem d
) م . ع . فرود آمدن بر ثمد .

اثمار

(
asm r
) ع . ج ثمر (
samar
) .

اثمار

(
esm r
) م . ع . مسكه برآوردن شير . و اثمر الشجر : ميوه آورد آن درخت . و اثمر الزبد : گرد آمد مسكه . و اثمر الرجل : بسيار مال شد آن مرد .

اثمال

(
esm l
) م . ع . باقى گذاشتن چيزى . و بسيار سر شير بستن شير .

اثمان

(
asm n
) ع . ج ثمين (
samin
) و ثمن (
saman
) و (
somon
) .

اثمان

(
esm n
) م . ع . اثمن الرجل اثمانا : خداوند شتران ثمن گرديد آن مرد . و اثمن القوم : هشت عدد گرديدند آن گروه و اثمنه سلعته : قيمت كرد متاع او را . و داد وى را بهاى آن . و كذلك اثمن له سلعته .

اثمد

(
asmad
) ا خ . ع . نام موضعى .

اثمد

(
esmed
) و (
osmod
) ع . سنگ سرمه كه قسمى از سولفور انتيمون است و آن را سنگ انتيمون نيز گويند .

اثمن

(
asman
) ص . ع . گرانبهاتر و باقيمت‌تر .

اثمن

(
asmon
) و

اثمنة

(
asmenat
) ع . ج ثمن (
saman
) .

اثميداد

(
esmid d
) م . ع . اثماد اثميدادا : فربه گرديد .

اثن

(
osn
) ع . ج اثنة (
osnat
) .

اثن

(
oson
) ا . ع . بت و صنم و وثن و قوله تعالى : ان يدعون الا اثنا اى و ثنا ( در بعضى قرائتها ) .

اثنا

(
asn
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ميان و بين و در ميان و ما بين . و هنگام . و در اين اثنا : در اين بين و در اين هنگام .

اثناء

(
asn '
) ع . ج ثنى (
seni
) و (
sen
) .

اثناء

(
esn '
) م . ع . دوم شدن مر ديگرى را يق هذا واحد فاثنه اى كن ثانيه . و اثنى البعير : در سال ششم درآمد آن شتر . و اثنى عليه : ثنا گفت بر وى .

اثناه

(
essen h
) م . ع . دو تاه گرديدن . و خراميدن . و بازگرديدن .

اثناعشر

(
esn - acar
) ا . ع . عدد دوازده . و نيز رودهء اول از روده‌هاى انسانى كه متصل و پيوسته بمعده است .

اثناعشرى

(
esn - acari
) ا خ . پ - مأخوذ از تازى - آن طايفهء از شيعه كه به دوازده امام معتقدند - و مصنف اين كتاب اميد دارد كه خاك پاى اين طايفهء ناجيه محسوب گردد .

اثنان

(
esn n
) م . ع . اثن الهرم اثنانا : كهنه گرديد .

اثنان

(
esn ne
) ا . بصيغهء تثنيه . ع . دو مرد . و روز دوشنبه . ج اثناء و اثانين . و اثنان اثنان م ف . : دوتا بدوتا .

اثنة

(
osnat
) ا . ع . درختان موز انبوه و بهم پيچيده . ج اثن .

اثنتان

(
esnat ne
) ا . به صيغهء تثنيه . ع . دو زن .

اثنوى

(
esnaviy
) ص . ع . آنكه بروز دوشنبهء پيوسته روزه دارد .

اثنى

(
esniy
) ص . ع . منسوب به اثنان و اثنا عشر .

اثنية

(
esniyat
) ع . ج ثناء .

اثنى عشرية

(
esn - acariyat
) ج ا خ . ع . اثنا عشريها يعنى آن طايفهء از شيعه كه به دوازده امام معتقدند .

اثنين

(
esnayne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو . و اثنين اثنين م ف : دو به دو . و يوم الاثنين ا : روز دوشنبه - در شعر يوم اثنين بدون الف و لام هم مىگويند .

اثنيناء

(
esnin '
) م . ع . دو تاه شدن . و باز گرديدن .

اثو

(
asv
) م . ع . اثوت به و عليه اثوا و اثاوة . مر . اثاوة .

اثواء

(
esv '
) م . ع . اثوى بالمكان اثواء : دير ماند در آنجاى . و فرود آمد . و اثويته : ملازم اقامت او گردانيدم . و مهمانى كردم او را .