اكثار تناول آن محدث امراض سوداوى مثل سرطان و جذام و تب ربع و وسواس و داء
الفيل و بهق و جرب و فساد مزاج كل بدن و استسقاء و مانند اينها گردد .
خوردن گوشت ماده گاو نافع قروح امعاست و چون صاحب مزاج بارد و معده ضعيف اراده تناول آن نمايد بايد كه آن را خوب طبخ نمايد و با كاشم و سير و سداب و جرجير و خردل بريان و با عسل و شيرينيها سواى خرما تناول نمايد و خوردن تره به برگ و خردل بعد از آن نيكوست و مصلح گوشت آن دارچين ، فلفل و زنجبيل است و چون در هنگام طبخ قدرى پوست خربزه در آن ديگ اندازند مزاج را لذيذ گرداند .
و از معده به سرعت منحدر سازد . و سرگين آن زياد حل مىشود و جاذب و حابس خون و ضماد آن با آرد جو جهت جوششها و اورام و با سركه جهت خنازير و اورام صلبه مفيد است و روغن آن جهت قوبا و جرب رطب نافع است و ذرورشاخ آن نافع زيادتى آكله است و طلاى پيه آن بر خنازير و قروح و جروح مفيد است و بول ماده گاو بغايت جالى و جهت كلف و قروح اطفال و نواصير نافع است .
و لطوخ سم سوخته آن با سركه نافع درد دندان است و ضماد سرگين آن به آرد باقلا جهت ورم پستان مفيد است و بول گاو نر جهت درد معده بارد و بواسير و پيه آن جهت قروح معده مفيد است . « 1 »
* گاوميش
[ مشخصات ]
گاوميش اسم فارسى است . معرب آن جاموس و به هندى بخيس گويند و آن نوعى از گاو است سياه رنگ و بسيار قويتر از گاو و شاخهاى آن درازتر و قويتر و صحرايى آن كه به هندى ارنه گويند قويتر از آن و شاخهاى آن بلندتر و قويتر از اهلى و زور و قدرت اين به مرتبهاى است كه شير و فيل را مىكشد .
شير و روغن آن از شير گاو چربتر و غليظتر و گويند كه بحرى آن نيز مىباشد .
گاوميش گونهاى از گاو است كه خاص مناطق معتدل و گرم آسيا و آفريقا و اروپا
هامش
( 1 ) - محيط اعظم ، ج 4 ، ص 17 .