بيدخشت گذاشتهاند كه بعضى گويند خشت فارسى صمغ است و صمغ بيد يا بيدخشت در كشور ايران نواحى شمال و جنوب به دست مىآيد به اسامى : فك ، فوكا ، فيكا ، فيك ، وى ، و يدار ، سوگوت ، بى ، شويت و . . . .
بيدخشت 44 / 17 درصد قند احياء كننده ( دكستروز ) 08 / 50 ساكاروز ، 26 / 13 مواد محلول در آب و 20 / 19 درصد انبساطدهندگى ( تخفيف حساسيت و انقباض و التهاب و درد بطور موضعى دارد ) و درد سينه و سرفه و خشونت صدا و مجارى تنفسى و التيام اورام دهان و . . . مىباشد .
تباشير از نوعى نى به نام خيزران يا نى هندى كه تا 25 متر مىرسد با سوزاندن آنها به دست مىآيد مسكن التهاب و عطش و استفراغهاى صفراوى به عقيدهاى از خواص آن است و برخى در ويار زنان مؤثر مىدانند .
سكر العشر براى درمان سرفه و استسقا و تنگى نفس است كه روزانه ده مثقال مصرف مىشود و در ايران به دست نمىآيد و از يمن و حجاز آورده مىشود و در تركيب مواد شيميايى آن مواد قندى و تانن ( مازو ) است و رنگ آن سفيد يا خاكسترى و گاهى سياه مىباشد .
شكرتيغال كه در اثر سكونت سوسك مخصوصى بر خار ويژهاى به دست مىآيد و نامهاى شكر تيغال ، تيهال ، سعال ، خارخرو ، كك ، آرگا ، قيپرى ، يكين ، جرداب ، جردامه ، چردام ، خشير ، اخشير ، شكره و اخينوس به آن دادهاند و در نقاط مختلف ايران به فراوانى با گلهاى گلولهاى مجتمع در انتهاى شاخه با رنگ آبى و خوشبو مىرويد .
شكرتيغال تركيب شده از 24 درصد ترهالوز ( قند تيغال كه يك دىساكاريد غير احياء كننده متشكل از دو مولكول گلوكز مىباشد ) 25 درصد سلولز ، 5 / 7 نشاسته ، 5 / 18 موسيلاژ ( لعاب نباتى ) ، 5 / 13 مواد سفيدهاى ، 8 / 2 خاكستر و اندكى كلروفيل و چربى و تانن با خواص : رافع سوزش مرى و خشونت سينه و درد سينه و سرفه و براى صاف كردن صدا و خستگى گلو و معده و لينت مزاج و امروزه نيز آن را داروى خوبى براى سينه مىدانند .
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 231
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٢٣١