تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 303

مساهمون:

ص٣٠٣

بهترم به معناى سبزه و ريحان است كه اسپرم ، اسپرغم ، اسپرهم و سپرغم نيز گويند و اسپرم را با بعضى كلمات تركيب كرده و نام نوعى خاص از ريحان قرار داده‌اند و از آن جمله است شاه سپرم و مورد اسپرم . « 2 » محل رويش آس در منطقه مديترانه‌اى مىباشد . « 3 »

* حب النيل

حب النيل : اى پوميا ايلدانيا
ipomoea hederaeae jacq .
حب النيل : بكسر نون و سكون باء تحتانى و لام ، آن را قرطم هندى و دمعه العشاق نيز مىگويند و به فارسى پيچه و تخم كبكو و تخم فرپيچ و در انگليسى : آئى پوميا سروليا و به هندى كالد دانه و كسراو مرچائى و زيركى و كوادورى و در بنگال جهارمرچه مىنامند و يك نوع ديگر مىشود و آن را پراچنا مىنامند و قوت اسهال اين نوع را زياده گفته‌اند .

[ تعريف ]

آن دانه‌اى است سياه رنگ كوچكتر از نخود ، غير مدور و مغز آن سفيد و نبات آن شبيه بلبلاب و بر مجاور خود مىپيچد و شاخه‌هاى آن باريك و سبز و برگ آن سبز بزرگتر از لبلاب و در هر برگى گل كبود شبيه به گل لبلاب و در آفتاب بهم مىآيد و تخم آن در غلافى و در هر غلاف سه دانه كوچكتر از حب الراسن يا حب الاس مثلث شكل و همين حب مستعمل و بهترين آن سنگين املس تازه بستانى است و قوت آن تا سه سال باقى مىماند گرم و خشك در سوم مىگويند در دوم طلاى آن جالى و نافع برص و بهق ابيض است نافع اوجاع مفاصل و سائر امراض بارده و مسهل اخلاط غليظه بلغميه مفتح سده جگر و منقى بدن و نافع نقرس و قروح خبيثه . « 1 » حب النيل : يعنى دانه نيل او را به لغت سريانى ليلى و در كتب طب نيلنج و ليلنج مىگويند نباتى است كه بر درخت پيچيده و شكوفه او كبود بود شبيه به شكوفه لبلاب و چون آفتاب بر آن بتابد بىتوقف خشك مىشود و فرو مىريزد و دانه او به رنگ سياه

هامش
( 2 ) - فرهنگ داروها و واژه‌هاى دشوار .
( 3 ) - دستور بريتانى ، ص 1087 .
( 1 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 126 .