آن را حب النيل و اسم فارسى آن را تخم نيل نوشته است .
آن را مسهل و ملطف بيان كرده و در امراض صفراوى و اورام بلغمى مفيد است .
صاحب مخزن الادويه دارويى بنام ايراجيتا
clitoria ternatea
را نوعى از تخم نيل بيان كرده است و اين نوع را در هند مازريون هندى مىگويند .
تخم نيل از زمان آقاى
roxburgh
و شايد قبل از آن در اروپا شناخته شده و آن را مسهلى خوب و بىخطر دانستهاند .
در كتاب فارماكوپياى هند چاپ سال 1868 از تخم نيل رب و تنتور گرد و محلول درست كرده و از ادويه رسمى و مستعمل بيان شده است .
در خواص مانند خواص
jalap
گفتهاند و نوعى از تخم نيل بنام
ipomoea muricata
از ايران به هند صادر مىشود .
در تخم نيل 4 / 14 درصد روغن وجود دارد بعد از خارج كردن آب از تخم موادى مانند
mucilage
و
tannic acid
و
almumimous matter
از آن حاصل مىشود .
ماده مفيد در تخم نيل يك نوع ريزين
resin
است و ريزين تخم نيل در اصطلاح طبى بنام
pharbiticin
بيان شده است .
ذائقه آن بسيار تلخ و داراى بوى بدى مىباشد بخصوص وقتى آن را گرم كنند . از فوايد ريزين تخم نيل معلوم مىشود كه آن با
jalap
يا
convolvulin
يكى است از گرم كردن آن با
nitric acid
در آن
sebacic
حاصل مىشود .
در بازار هند حب النيل بنام
ipomaea muricata jaco
از ايران وارد مىشود . « 1 » عربى : قرطم هندى ، دمعة العشاق . فارسى : تخم كبكو ، تخم نيلوفرپيچ . هندى : كالادانه ، مرچئى ، كسوا . ملاحظه : در هندى « كالا » نوع سياه را گويند و اگر در فارسى سياه دانه گويند منظور حب النيل نيست .
هامش
( 1 ) - فارماكوگرافيا ، ج 2 ، ص 520 .