مىدادند و وضع بيمار بدتر مىشد . يك سال گذشت و مرخصى استعلاجى او خاتمه يافت .
در كمال نااميدى به سراغ يكى از ما آمد . ما دستور قطع كليهء داروها را صادر كرديم .
بيمار پذيرفت . حال عمومى بهتر شد و فعاليتهاى خود را از سر گرفت . فشار شريانى او بىهيچگونه اختلال بدنى تا 11 - 21 بالا رفت . اين مثالها نظر ما را تأييد كرد ، مبنى بر اينكه اختلالات ناشى از استعمال دارو ممكن است حالت عدم تحمل نسبت به همهء داروها نشان دهد ، ما پذيرفتيم كه اگر تجويز دارويى براى درمان بيماريها مورد شك قرار گيرد بايد آن را حذف كرد ، زيرا ممكن است عوارضى فرعى ايجاد كند كه از بيمارى اصلى خطرناكتر باشد و بيمار را از پا درآورد .
بالاخره قطع داروها ممكن است در مورد آلرژيهاى حاد يا مزمن مطرح گردد .
بطور كلى هربار كه زمينهء حساسيتهاى موروثى از نياكان بيمار به او مطرح مىشود بايد از تجويز داروهاى قوى و يا تعدد داروها خوددارى شود ، مشروط به اينكه لزوم حتمى نداشته باشد . در هرحال لازم است ميزان حساسيت بيمار را با تجويز دارو به ميزان كمتر از حد معمول ، پيوسته مورد آزمايش قرار داد . اغلب اوقات بيمار خود اطلاعاتى مىدهد كه نبايد آنها را ناديده و نشنيده گرفت . به اين ترتيب است كه مىتوان از نسخهنويسى بيهوده و بويژه مضر بپرهيزيد . به كرات ديده شده است كه درمان قوى عفونتهاى نسبتا خوشخيم از خود اين عفونتها بيمار را بيشتر به زحمت افكند و كار به دستش دهد . در زمينهء آلرژيها ، قبل از هر چيز بايد از تجويز هرگونه دارويى دست بداشت كه سابقا در بيمار حساسيت ايجاد مىكرده است و نيز هربار كه ممكن باشد بايد از درمانى پرهيز كرد كه عوارضى نامعلوم در بيماران ايجاد مىكند . در ميان كليهء عوامل دارويى كه معمولا براى درمان بيماريها تجويز مىشود ، داروهايى وجود دارد كه پزشك بايد بيشتر در استعمال آنها تفكر و تدبر كند . يكى از آنها آنتىبيوتيكهاست كه تجويز آنها به بيماران آلرژيك بايد به حد اقل ممكن تقليل يابد . افراط در تجويز اين داروها اين خطر را به همراه دارد كه حال بيمار را بسيار وخيم كند و همان گونه كه يكى از ما نشان داده است در بيماران مبتلا به ضيق النفس عصبى ( آسم ) كه تحت تأثير آنتىبيوتيك قرار دارند نوعى تب طولانى به وجود مىآيد كه با علايم شبه سل و اختلالات عملى اعضاء بدن همراه است . بر بدن يكى از بيماران ما كه سابقهء آسم داشت پس از مداواى با آنتىبيوتيك براى درمان گريپ عادى جوشهايى پديد آمد كه با تب همراه بود . با وجود آن چون درمان با آنتىبيوتيك ادامه يافت جوشها بيشتر شد و بطور دايم باقى ماند و تنها پس از قطع هرگونه دارو بود كه اختلالات بدنى و روانى بيمار از ميان رفت . بنابراين بايد در بيماران آلرژيك با حزم و احتياط فراوان عمل كرد و نه تنها نوع داروها بلكه دستور استعمال آنها را نيز سخت مورد دقت قرار داد . اغلب فراموش مىشود كه بىضررترين داروها و كمخطرترين درمانها ممكن است در بيمار
دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى ) — صفحة 76
مساهمون: سيد جلال مصطفوى كاشانى
ص٧٦