اين پديده را در مسلولين ريوى كهنه ، كه بيمارى مبرمشده يا اينكه از مدتها پيش شفا يافته ولى حال عمومى آنها خراب است ، ملاحظه كنيم . ضعف ، بىاشتهايى كامل ، كم شدن تدريجى ولى محسوس وزن بدن و تبهاى خفيف مىتواند ما را در تشخيص سير بيمارى راهنما باشد . از پاسخهايى كه بيماران به پرسشها مىدهند ، ثابت مىشود كه اينگونه بيماران ماهها بلكه سالها ايزونيازيد مصرف كردهاند ، در اين صورت قطع كليهء داروها لازم به نظر مىرسد و بايد از تجويز هرگونه دارو دست بداشت ، خواه تقويتى و خواه كبدى ، اگر چنين شود همه چيز به حال عادى برگردد . مواردى مشابه از اين وضع نزد كودكانى ديده شود كه به عفونتهاى نخستين دچارند و تحت درمان آنتىبيوتيكى درازمدت قرار مىگيرند .
مثال در مورد بيماران مبتلا به سل ريوى - مردى 55 ساله براى درمان آثار سل در قسمت فوقانى ريهء چپ در بخش ما بسترى گرديد ، بعد از بهبود نسبى كه بر اثر استرپتوميسين و ايزونيازيد حاصل گرديد ، پرتونگارى وضع ريهها را بهتر نشان داد ، با وجود اين ، حال عمومى بيمار به بدى گراييد و با آنكه نوع آنتىبيوتيك تغيير داده شد وخامت حال روز بروز شدت يافت ، وزن پايين آمد و ضعف و تب شديد شد . مسالهء مقاومت ميكروبها يا ترشحات چركى به ميان آمد ، نتيجهء آزمايشها منفى بود و تصميم بر اين گرفته شد كه براى مدتى همهء داروها را قطع كنند ، اين تصميم به موقع اجراء گذاشته شد . پس از 48 ساعت تب بريد و 15 روز بعد دو كيلو به وزن بيمار افزوده شده بود .
مواردى مشابه را بتوان در بيماريهايى غير از سل نيز مشاهده كرد ، از جمله :
بيمار پنجم - زن 40 سالهاى به علت ابتلا به ضعف بدنى و روانى و تب 38 درجه و خرابى حال عمومى ، شبانه ، به ما مراجعه كرد . بيمار از درد ناحيهء كبد و كيسهء صفرا « 25 » مىناليد ، كليهء آزمايشها منفى بود ، فرضيههاى مختلفى عنوان شد و بعد از 20 روز دريافتيم بيمار شش ماهست مرتبا هر روز صبح 5 قطره تيروكسين مىخورد تا به دستور پزشك بيمه از وزن خود بكاهد . حذف اين دارو باعث تسكين كليهء آلام گرديد ، در صورتى كه همهء داروهايى كه به او داده مىشد و حتى كمضررترين آنها ، وضع او را وخيمتر و عوارضى درمانناپذير ايجاد مىكرد كه به اختلال عصبى مىانجاميد .
ششمين بيمار شخص 52 سالهاى با فشارخون 12 - 22 كه قابل تحمل بود به يك پزشك مراجعه كرد . پزشك براى او عصارهء رولفيا « 26 » تجويز نمود . اين دارو به زودى اختلالاتى از قبيل دوار ( سرگيجه ) ، بيحالى و بيخوابى پديد آورد . پس از مشورت با پزشكان ديگر به درمانهاى تازهترى پرداخت ، فشار شريانى به 10 - 17 تنزل يافت ولى ناراحتيهاى مختلف موجب زحمت بود كه پزشكان براى تسكين درمانها را تغيير
هامش
( 25 ) .Hepato - vesiculaire .( 26 ) .Rawvolfia .