يعنى طب آللوپاتيك را تشكيل مىدهد ، با آنكه كاملا علمى و منطقى به نظر مىرسد ، اما خطا است .
اينك براى اثبات مطلب يك نمونه از بيماريها ذكر مىشود و آن بيمارى اسكوربوت است . اين بيمارى را از ازمنهء بسيار قديم مىشناختند . بقراط و پس از او ابن سينا ، آن را شرح دادهاند « 37 » ولى در آن زمانهاى كهن كه كشتيها با پارو حركت مىكرد ، اين بيمارى شيوع وحشتناك دورانهاى بعد را نداشت كه كشتيها بادبانى شد و در عرصهء اقيانوسها براى مسافرتهاى طولانى به راه افتاد . قبل از سال 1500 ميلادى ، كشتيها بهندرت از سواحل دور مىشد و خود را به خطر مىانداخت و بالنتيجه هروقت لازم بود مىتوانست آذوقه و ما يحتاج خود را به آسانى تهيه كند ، ولى در اوايل قرن شانزدهم ، ملل اروپا به علت ازدياد جمعيت و مبارزه در راه به انحصار گرفتن تجارت با كشورهاى دوردست و انگيزهء استعمارطلبى و مسافرتهاى اكتشافى مجبور شدند كشتيهاى بادبانى بسازند و اين كشتيها هفتهها و ماهها و حتى سالها در پهنهء درياها در رفت و آمد بود . توسعهء مسافرتها از اين سوى اقيانوسها به آن سوى ديگر ، مسائلى و مشكلاتى جديد و فراوان به وجود آورد كه از همه برتر تهيهء مواد غذايى و نگهدارى آنها و حفظ سلامت سرنشينان كشتيها بود . زيرا مهمترين عامل توفيق يا عدم توفيق در اين سفرهاى دورودراز دريايى ، وضع مزاج و سلامت كاركنان كشتيها بود و اين امر با تغذيه آنان ارتباط مستقيم داشت . در ميان انواع بيماريهايى كه در كشتيها موجب خسارات و تلفات مىشد اسكوربوت از همه خطرناكتر بود .
نقل كردهاند كه در طول مدت سه قرن ، يعنى ميان سالهاى 1500 و 1800 ، تلفات ناشى از اسكوربوت ، حد اقل به يك ميليون تن تخمين زده شده است و اين رقم از مجموع تلفات ناشى از بيماريهاى ديگر و جنگهاى دريايى و آفات و بليات غرق كشتيها بيشتر بوده است . بعنوان مثال كافى است گفته شود كه در مسافرت و اسكودوگاما به دماغهء اميدنيك ، به سال 1548 ، متجاوز از صد تن از ملاحان وى به بيمارى اسكوربوت مبتلا شدند و همه جان سپردند .
اين بيمارى علاوه بر اينكه در دريانوردانى كه مدتى دراز به سفرهاى دريايى مىرفتند بروز مىكرد ، مردم را در شهرهاى محاصره شده و سربازخانهها نيز گرفتار مىساخت .
« بيمارى ابتدا با خيز و پف كردن چهره و ورم دردناك لثهها و خونريزى آسان آنها و لكههاى پوستى ( پورپورا ) پراكنده در سراسر بدن شروع شده و بيمار غمگين
هامش
( 37 ) .Dictionnaire Encyclopedique des Sciences Medicales Vol . 87 p . 38