اين بود شمهاى از عوامل بسيار گوناگون و درهم پيچيدهاى كه بطور مستقيم و غير مستقيم در جذب كالسيم از رودهها دخالت دارد و مخصوصا به آن اشاره شد تا كارشناسان علوم غذايى اندكى به خود آيند و توجه كنند كه ما هر قدر ادعاى دانستن پديدههاى غامض حياتى را در سطح ملكوتى داشته باشيم ، باز به علت صدها و هزارها عوامل بغرنج و درهم پيچيده در ميان انواع گوناگون ملكولهاى شيميايى و ظهور پديدههاى غير قابل پيشبينى ، به علت تأثيرات متقابل آنها با يكديگر ، نخواهيم توانست از درياى بيكران حقايق بيش از قطرهاى بهره ببريم .
از آنچه مفصل شرح داده شد بالاخره اين نتيجهء بسيار مهم بدست مىآيد كه هر پزشك و بويژه هر كارشناس مواد غذايى بايد آن را نصب العين خود كند و بعنوان يك قانون ثابت و مسلم و انكارناپذير در رژيمهاى غذايى مورد توجه قرار دهد و آن اينكه آنچه تاكنون به استناد تجزيههاى شيميايى حكم به خواص مواد غذايى كردهاند گاهى درست و غالبا نادرست بوده و بالنتيجه كليهء پزشكان جهان را گمراه نموده و دود اين گمراهيها سرانجام به چشم بيماران رفته چنان كه يك نمونهء آن را در مورد بيمارى اسكوربوت كودكان قبلا شرح داديم و آنقدر نمونههاى ديگر وجود دارد كه از شماره و حساب بيرون است ، از جمله اينكه يد غذاى غدهء تيروئيد است و براى سنتز تيروكسين لازم است ، و اگر كسى در غذايش كمبود يد داشته باشد به گواتر ( در نتيجهء كمكارى تيروئيد ) مبتلا خواهد شد ، آنگاه ليست غذاهايى را كه در آنها يد وجود دارد نيز تعيين كرده و در جداولى ثبت نمودهاند ، و تمام كسانى كه دستاندركار امور پزشكى هستند اعم از استادانى كه مسؤل آموزش پزشكى مىباشند و كارشناسان علوم غذايى و دستور دهندگان رژيمهاى غذايى براى تعيين غذاهايى كه بايد به مبتلايان گواتر بدهند به جداول مربوطه مراجعه كرده و هر مادهء غذايى يددار را براى اين افراد تجويز مىكنند و اين موضوع نه تنها در محافل پزشكى بلكه در كليهء اجتماعات بشرى مد روز شده و به صورت يكى از قوانين ثابت و لا يتغير درآمده كه بگويند در فلان غذا فلان ماده وجود دارد و آنگاه خواص آن ماده را به آن غذا نسبت دهند ( مثلا در عدس آهن هست پس عدس براى درمان كمخونى مفيد است ) طبق همين اصل براى كمبود يد و بهتر كار كردن غدهء تيروئيد كلم را كه داراى يد هست تجويز كردند ولى پس از سالها ادامه دادن به اين امر متوجه شدند كه با تجويز كلم نه تنها كمبود يد در افراد مزبور جبران نشد بلكه كمبود بيشترى هم پيدا كردند و آنگاه براى كشف علت اين پديده با تجزيههاى دقيقتر پى بردند كه يك عده مواد گوگردى از قبيل تيو - اوره و تيوسيانات و غيره در كلم هست كه تماما خاصيت ضد تيروئيدى دارند و مانع سنتز تيروكسين مىشوند و به علت اتكاء به همان قانون غلط بوده است كه دانشمندان از اينكه در بعضى از نواحى فرانسه گواتر بومى است درحالىكه در غذاهاى معمولى آن مناطق يد به قدر كافى وجود دارد
دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى ) — صفحة 215
مساهمون: سيد جلال مصطفوى كاشانى
ص٢١٥