چاپ دوم كتاب ، از آنها تشكر هم شده است . اگر مندرجات نخستين صفحه از چاپ دوم كتاب ، با دقت مورد مطالعه قرار گيرد ، صحت مدعاى ما و انگيزهء اصلى چاپ كتاب مزبور بر همگان ثابت شود .
موضوع مورد بحث عبارت است از تداخل اثر فنيلبوتازون « 23 » و آستوهگزاميد « 24 » كه از داروهاى پايينآورندهء قند خون به شمار آيد و اگر توأمان مصرف شود پايين آمدن قند خون شدت پيدا كند . در كتاب نوشته شده است كه تولبوتاميد نيز با فنيلبوتازون داراى چنين تأثيرى متقابل است و سپس اضافه مىكند كه : آستوهگزاميد در خارج از بدن
( In Vitro )
متابوليزه و به هيدروكسى هگزاميد تبديل مىگردد و اين جسم نيز خواص پايين آوردن قند خون را دارد . گفته مىشود كه فنيلبوتازون در مكانيسم دفع كليوى اين متابوليت فعال دخالت كند و در نتيجه خواص پايين آوردن قند خون مربوط به آستوهگزاميد را افزايش دهد . ظاهرا فنيلبوتازون در مكانيسم تبديل آستوهگزاميد به هيدروكسى هگزاميد تأثيرى ندارد . احتمالا فنيلبوتازون خاصيت هيپوگلسيميك كلرپروپاميد و تولبوتاميد را بروشهايى ديگر افزايش مىدهد . گفته مىشود كه فنيل بوتازون از كلرانس كليوى كلرپروپاميد بكاهد و ميزان تبديل تولبوتاميد را به متابوليت غير فعال آن پايين آورد . در نتيجه اثر هيپوگلسيميك اين دو دارو را تشديد كند . اين احتمال نيز وجود دارد كه فنيلبوتازون كه قدرت پيوند آن با پروتئينها بسيار زياد است اين تركيبات پايينآورندهء قند خون را از محلهائى كه با پروتئينها پيوند يافته است ، جدا كند و در نتيجه فعاليت آنها را شدت بخشد .
اكنون توجه شود كه اولا در همين يك صفحه كه نقل شد چگونه كلماتى از قبيل ( گفته مىشود ) و ( ظاهرا ) و ( احتمالا ) و ( اين احتمال نيز وجود دارد ) به كار برده شده است كه همه ( چنان كه قبلا به آن اشاره شد ) حاكى از پيچيدگى و بغرنجى اثر داروها در بدن و عدم اطمينان كامل پژوهشگران به معلومات كنونى خود و به حساب احتمالات گذاشتن آنهاست . ثانيا چگونه تراستهاى دارو كه محرك اصلى تأليف كتاب ( ارزشيابى تداخل اثر داروها ) بودهاند ، با تأليف كتاب مزبور ، همهء توجه پزشكان و داروسازان را صرفا به طرف تداخل اثر داروها ( از جمله دو داروى فنيلبوتازون و تولبوتاميد مورد مثال ما ) معطوف داشته و از زيانهاى فنيلبوتازون و تولبوتاميد بحثى به ميان نياوردهاند و حال آنكه هريك از اين دو دارو خطراتى دارد كه به هيچ وجه نمىتوان از آن چشم پوشيد . فنيل بوتازون از همهء داروهاى گروه خود يعنى پيرازولون سمىتر است و در انگلستان بيش از هزار مورد مرگومير به آن نسبت داده شده است و مع هذا هنوز به هر سال در بيش از يك ميليون نسخه تجويز مىشود . درحالىكه عقيدهء متخصصان بر اين است كه آن را
هامش
( 23 ) .Phenylbutazone( 24 ) .Acetohexamide