نوع ديگر نافع سعال كه با اسهال و نفث الدم باشد
صفت آن
پوست خشخاش تخم خشخاش بريان كرده هريك ده درم حب الآس نيمكوفته بست درم اصل السوس مقشر هفت درم برادهء صندل سى درم ادويه كوفته شب در آب خيسانيده صبح بجوشانند تا نصف ماند صاف كرده با دو چند قند بقوام آرند بعده صمغ عربى بريان چهار درم سوده آميزند و تخم خشخاش را بريان كرده شيرهاش گرفته در وقت طبخ اندازند
شربت زوفا معمول در سرفه و ربو بلغمى
صفت آن
مويز منقى اصل السوس مقشر نيمكوفته هر يك ده درم پوست بيخ باديان هفت درم انجير ده دانه سپستان سى عدد گاو زبان بنفشه پرسياوشان هر يك پنج درم شكر تيغال ايرسا هر يك چهار درم فراسيون زوفاى خشك هر يك سه درم تخم كتان تخم حلبه هر يك دو درم تخم كرفس انيسون پودينه دارچينى هر يك يك درم عسل سه چند بدستور شربت سازند خوراك دو توله به عرق باديان
شربت عناب سرفه و درد سينه را نافعست و ماشرا و غلبهء خون را مفيد
صفت آن
عناب ولايتى يك رطل بجوشانند و با دو رطل يا سه رطل قند بقوام آرند
شربت فواكه ملين طبع مفيد سرفه
صفت آن
عناب مويز بهدانه كشمش انجير سپستان اصل السوس برابر قند سه چند بدستور شربت سازند
شربت زوفا دافع سرفه و زكام و منضج بلغم
[ صفت آن ]
عناب ده دانه انجير هفت عدد سپستان بست و پنج عدد پوست خشخاش مع تخم يازده عدد بيخ باديان پرسياوشان بنفشه گاو زبان هر يك سه درم اصل السوس چهار درم زوفا اسطوخودوس ايرسا هر يك دو درم قند سه چند بدستور شربت سازند و در نسخهء ديگر كه نافع زكام و نزلهست عناب بست و پنج عددست و وزن اصل السوس هفت درم نوشته و تخم خطمى پنج درم مويز منقى پانزده درم عوض اسطوخودوس و ايرساست
[ نوع ديگر منقول از خط حكيم بقا خان ]
نوع ديگر منقول از خط حكيم بقا خان كه جهت دفع سرفه و ضيق النفس نو و كهنه و به سهولت برآوردن بلغم از سينه مجربست
صفت آن
انجير زرد سى دانه عناب سپستان هر يك پنجاه دانه بنفشه تخم خطمى تخم خبازى فراسيون هر يك پنج مثقال پرسياوشان هفت مثقال مويز منقى زوفا بيخ مهك هر يك ده مثقال بيخها و تخمها را نيمكوفته همه را شب در آب تر كنند و صبح جوشانيده صاف نموده بزر كتان بهدانه تخم مرو هر يك سه مثقال علىحده جوشانيده لعاب گرفته ممزوج نموده شكرترى يك سير عالمگيرى داخل كرده بقوام آرند خوراك از سه مثقال تا پنج مثقال با عرقهاى مناسبه يا با لعابهاى مزلقه حسب حاجت به عمل آرند
شربت نفث الدم كه با حرارت تپ بود عديمالمثلست
صفت آن
ماء القرع آب هندوانه گلاب هر واحد يك رطل حب الآس نيم رطل به آتش نرم بجوشانند تا نصف بماند صاف كرده با يك رطل قند بقوام آرند و كهربا طباشير شادنج عدسى مغسول صمغ عربى دم الاخوين كات سفيد مغسول هر واحد پنج درم اضافه نمايند شربت ده درم با شيرهء خرفه
شربت انجبار جهت تفرق اتصال سينه و شش و حبس خون از جميع اعضا
صفت آن
صندل سرخ صندل سفيد سوهان كرده حب الآس هريك دو مثقال خرنوب شامى پنج مثقال ريشهء انجبار هفت مثقال در آب خيسانيده بجوشانند و صاف