جنس سوم مأخوذ از زمان حركت
و اين نيز بر سه نوع است . زيراكه زمان حركت نبض يا اقلّ و اقصر از زمان نبض معتدل و معتاد بود ، و يا اكثر و اطول از آن ، و يا مساوى معتدل و معتاد پس :
اوّل سريع است
و او آن است كه تمام كند حركت را در مدّت قصير به نسبت زمان معتدل و معتاد . پس ، سكونات او متقارب باشند . و اين دلالت مىكند بر كثرت احتياج دل به هواى بارد ( بنا بر حرارت قلب ) .
و سرعت را قوّت نيز لازم است ؛ « لان السرعة لا يكون الّا من حرارة و الحرارة ملاك القوة » . لهذا گفتهاند كه سبب سرعت نبض قوّت قوّه و شدّت حاجت قلب به ترويح است مع مانع انبساط على ما ينبغى . چنانچه هرگاه آلت صلب باشد ، پس واجب است كه نبض سريع گردد و اگرچه حاجت - فىنفسه - زائد بر مقدار طبعى نباشد .
بدان كه از تعريف نبض سريع مفهوم مىگردد كه او را قصر زمان حركت لازم است . چه ، وجود سرعت حركت بدون كوتاهى زمان حركت يافته نشود ، ليكن قصر زمان حركت را سرعت غير لازم است ؛ چه وجود كوتاهى زمانهء حركت