اختصاص داشت . از تعداد و ميزان دقيق بيماران مجذوم هم اطلاع زيادى در دست نيست . براى كسب اطلاع دربارهء جذاميان بايستى سفرنامهها و نوشتههاى خارجيان را ورق زد . مثلا رابينو در ولايات دار المرز ايران ، گيلان بيمارى سل و جذام را چنين توصيف مىكند : « . . . سل تقريبا ( در رشت ) شيوع دارد و امراض پوستى و گاهى جذام نيز مشاهده مىشود . » « 30 »
مبارزه با جذام
برنامهء اساسى براى مبارزه با جذام از سال 1335 آغاز شد . زيرا از اين تاريخ به موازات همهء تحولات و كوششهائى كه در زمينهء اشاعه بهداشت و درمان به عمل مىآمد ، امور بهداشتى و درمانى و رفاهى مجذومين نيز در چهارچوب مدونى متجلّى گرديد . در گيلان جمعيت مبارزه با جذام شكل گرفت و از طريق تشكيل يك هيئتمديره شروع به فعاليت كرد . اعضاء هيئتمديره از اين قرار بودند : دكتر حسن صالحى ( رئيس هيئتمديره ) ، مهندس اسماعيل جفرودى ( مديرعامل ) ، دكتر عباس پورعباس و دكتر خسرو جبارى .
بعد از پيروزى انقلاب اسلامى مبارزه با بيمارى جذام در كشور وارد مرحلهء جديدى گرديد بدينصورت كه طبق تصويب شوراى انقلاب اسلامى « جمعيت ملى مبارزه با جذام ايران » كه سازمان مستقلى بود منحل گرديد و به عنوان يكى از شاخههاى وزارت بهدارى ، با نام « سازمان مبارزه با جذام ايران » به فعاليت پرداخت . در گيلان نيز امر مبارزه با جذام طبق برنامههاى سازمان مركزى انجام مىگرديد . در سال 1370 كار مبارزه با جذام در استان گيلان به عهدهء سازمان منطقهاى بهداشت و درمان استان گيلان قرار گرفت و سازمان موجود مبارزه با جذام گيلان منحل گرديد .
لازم به توضيح است كه به دنبال انحلال جمعيت ملى مبارزه با جذام در تهران ، انجمن حمايت از جذاميان تشكيل گرديده كه توسط افراد خير و نيكوكار اداره مىشود . شعبههاى انجمن در استانهاى آلوده به بيمارى جذام نظير گيلان نيز با شركت افراد نيكوكار تشكيل شده و مشغول فعاليت هستند .
اعضاء انجمن حمايت از مجذومين گيلان تحت نظارت عاليه حجت الاسلام احسانبخش نمايندهء ولى فقيه در استان گيلان و امامجمعهء رشت عبارتند از :
دكتر حسن صالحى ( مديرعامل ) ، حجت الاسلام حاج محمود قاهرى ، نبى الله خدادادى ، حاج على خاكبان ، حاج گلآقا فتوحى ، ابو القاسم چينىچيان ، حاج رضا عظيمزاده ، حاج حسين منورى ، نوربخش ، كريمى و مسعود مددى .
مجذومين گيلان از ديدگاه ارقام
آمارهاى رسمى نشان مىدهد كه در سال 1337 رقم جذاميان گيلان 105 نفر گزارش شده بود . با اين حساب از هر 000 ، 100 نفر جمعيت 6 نفر مبتلا به جذام بودند . با گذشت زمان و اجراى برنامههاى ثمربخش تعداد موارد گزارش شده هرسال كمتر از گذشته گرديد . بهطورى كه در سال 1369 موارد گزارش شده فقط 11 نفر در طول سال بود ( 1 نفر در 000 ، 200 جمعيت ) . محل جدول شمارهء 7 - تعداد بيماران جذامى استان گيلان در سالهاى 1357 و 1370 .
« * » سكونت بيماران مزبور در نقاط گيلان بدين شرح است : بندر انزلى 2 مورد ، نقاط روستائى تالش 1 مورد ، رشت 2 مورد ، نقاط روستائى رودسر 2 مورد ، نقاط روستائى فومن 1 مورد و نقاط روستائى لاهيجان 3 مورد ( در مجموع نقاط شهرى 4 مورد و نقاط روستائى 7 مورد ) .
همچنين آمارها نشان مىدهد كه تا سال 1357 تعداد 429 بيمار جذامى در سراسر استان گيلان شناسائى و به ثبت رسيده بودند . آمار بيماران مجذوم در شهرستانهاى رودسر ( 92 جذامى ) ، رشت ( 85 جذامى ) و لاهيجان ( 65 جذامى ) بيشتر از ساير شهرستانها بود .
آمار ديگر حكايت از افزايش تعداد بيماران موجود شناسائىشده در گيلان در سال 1370 دارد . در سال مزبور تعداد بيماران جذامى 676 نفر و بيشتر آنها در شهرستانهاى رودسر ( 161 جذامى ) ، رشت ( 132 جذامى ) و تالش ( 109 جذامى ) زندگى مىكردند . بدينترتيب درجهء شيوع بيمارى جذام را در گيلان بايد 30 مورد در 000 ، 100 جمعيت دانست .
اين شاخص در مقايسه با شاخصهاى بيمارى جذام سازمان جهانى بهداشت نشان مىدهد كه گيلان از نظر آلودگى به بيمارى جذام از اروپا و مديترانهء شرقى بيشتر و از جنوبشرقى آسيا ، آفريقا و آمريكاى جنوبى كمتر است . در جدول شمارهء 7 آمار جذاميان در سال 1357 با سال 1370 مقايسه شده است . جدول شمارهء 8 نيز تعداد و درجهء شيوع بيماران جذامى ثبتشده سازمان جهانى بهداشت « 31 » را در سال 1369 ( 1990 ميلادى ) نشان مىدهد .
هامش
( * ) . آستانهء اشرفيه ، در تقسيمات كشورى قبل از انقلاب تابع شهرستان لاهيجان بود .
( 30 ) . ولايات دار المرز ايران ، گيلان صفحهء 94 .
( 31 ) .Partners ISSN 0308 - 445 X No . 23 , P . 8 .