جدول شمارهء 4 - آمار بيماران بيمارستان ريوى رازى ( آسايشگاه مسلولين رشت ) از سال 1346 تا 1349 .
جدول شمارهء 5 - موارد بيمارى سل ديدهشده در آزمايشگاههاى استان گيلان بر حسب درجهء « * » بروز و شهرستان و به تفكيك نقاط شهرى و روستائى در سال 1369 .
0 - رقم مساوى صفر است .
بيمارى در گيلان از 10 استان كشور كمتر و از 12 استان ديگر بيشتر است . به طور كلى كاهش درجه بروز سل در استان گيلان از سال 1337 به بعد ( يعنى رقم 80 در سال 1337 و عدد 10 در 000 ، 100 جمعيت در سال 1361 ) نمايانگر نتايج مطلوب درمان و كنترل اين بيمارى مهلك در گيلان است .
2 كودك گيلانى مبتلا به آبله در دههء 1330
آبله
بيمارى آبله « 25 » را از قديم مىشناختند . جالينوس در قرن دوم ميلادى و محمد زكرياى رازى پزشك و داروشناس نامى ايران اين بيمارى را شرح دادهاند . آبله تا نيم قرن پيش ، در گيلان يك آفت واقعى بود ، هر سال عدهاى را به كام مرگ مىفرستاد . عدهء انگشتشمارى كه پس از ابتلاء به بيمارى مزبور زنده مىماندند ، براى هميشه داغ آبله ( پته خوله ديم ) را بر چهره داشتند . تنها روش جلوگيرى از ابتلاء ، تلقيح كودكان به روش قديم بود كه خود خطراتى در برداشت .
تشكيلات و اقدامات دولت در زمينهء مبارزه با آبله منحصر به تعداد معدودى آبلهكوب بود كه كار تلقيح را انجام مىدادند . اما آنها هم به علت فراهم نبودن مايهء آبلهكوبى تازه و وسائل و لوازم مطلوب و كافى ، عملا كارى از پيش نمىبردند . اين وضع همچنان ادامه داشت بهطورى كه در سالهاى 1333 تا 1335 بيمارى آبله در گيلان به شدت شيوع پيدا كرد و تلفات و ضايعات فروان بهبار آورد . همهگيرى آبله در سالهاى مزبور در برخى ديگر از مناطق كشور نيز شايع شده بود .
از اينرو مبارزه جدى و پىگير با بيمارى خانمانسوز آبله در سراسر
هامش
( 25 ) . آبلهsmallpox، بيمارى عفونى حادى است كه به وسيلهء نوعى ويروس توليد مىشود و با استفراغ ، دردهاى كمرى ، بثوراتى كه اول پاپولى ( برجستگى كوچك پوست با حدود مشخص ) بوده سپس وزيكولى ( تاولى ) شده و بالاخره پوستولى ( گندهتاولى ) مىشوند مشخص مىشود . در ضمن همراه تبى است كه با تسكين موقتى مشخص مىشود . اين تب با ظهور بثورات پوستى آغاز شده و تا وقتى اين بثورات تاولى شوند ادامه مىيابد . دورهء نهفتگى بيمارى در حدود 12 روز است .
( * ) . درجهء بروز بر حسب 000 ، 100 نفر جمعيت محاسبه شده است .