مدرسهء مظفريهء رشت - ايستادهء بالاى تالار ( زير تابلو ) : محمد ولى خان خلعتبرى نصر السلطنه حاكم گيلان و در دو طرفش فتح الله اكبر ( سردار منصور ) و سردار همايون و عدهاى از اعضاء حكومتى و رجال آن زمان .
ايستادهء زير تالار : معلمين مدرسهء مظفريه . نوشته روى تابلو : مدرسهء مباركهء مظفريهء شرافت ، شهر شوال 1317 در عهد سلطنت مظفر الدين شاه خلد الله ملكه در زمان حكومت جناب مستطاب اجل محمد ولى خان نصر السلطنه امير اكرم .
مدارسى كه به سبك جديد افتتاح شدند عبارت بودند از :
مدرسهء مظفّريهء شرافت :
اين مدرسه به سال 1317 هجرى قمرى در زمان حكومت محمّد ولى خان سپهسالار ( نصر السلطنه ) و به مديريّت ميرزا نظام خان ، در يكى از خانههاى رشت تأسيس گرديد . بعدا سپهسالار توانست پس از جمعآورى اعانه عمارت 2 طبقهاى در محلّهء سبزهميدان رشت داير نموده و مدرسه را به آنجا منتقل سازد .
با عزل محمّد ولى خان و قطع شدن اعانات آن ، كار اين مدرسه كه به نام مدرسهء مظفّريهء شرافت نامگذارى شده بود متوقف شد . در سال 1320 هجرى ميرزا هاشم خان حميد سميعى ، ناظم اين مدرسه توانست محصّلين پراكندهء آن را جمعآورى نموده و به تأسيس مجدّد آن اقدام نمايد .
پس از محمّد ولى خان ، حكومت ايالت گيلان به عضد السلطان رسيد . او با جمعآورى اعاناتى موفّق شد مدرسهاى به نام « وطن » در عمارت سبزهميدان ، كه محلّ مدرسهء مظفّريهء شرافت بود ، تأسيس كند . مديريّت اين مدرسه را ميرزا حبيب اللّه خان گاسپادين به عهده داشت . گاسپادين تحت تأثير نفوذ روسها درس فرانسه را از برنامهء كار مدرسه حذف نمود و تنها زبان روسى را در اين مدرسه تدريس مىنمود .
مدرسهء وطن در سال 1326 هجرى قمرى گرفتار تنگناى مالى شد و بيشتر محصّلين خود را از دست داد . تشكيل كميتهء مجاهدين گيلان در محلّ اين مدرسه فرصتى بود تا از آن براى تأسيس دفترى در جمعآورى اعانه جهت راهاندازى مجدّد اين مدرسه استفاده شود . از طرف ديگر حبيب الله خان گاسپادين چون خود را در ادارهء مدرسه ناتوان ديد ، از حاجى زين العابدين تقىاف ، كه از سرمايهداران بزرگ بادكوبه بود ، درخواست كمك نمود . اين مرد نيز كه از روشنفكران زمان خود بود علاوه بر فرستادن كمك مالى قابل توجّه مقدار زيادى كتاب ، نقشه جغرافيا و نيز اثاثه و مبل براى مدير مدرسه ارسال داشت . سرشناسانى مانند سپهدار ، مدير الملك و معين همايون براى كمك به اين مقصود هيئت معارفى تشكيل دادند . افرادى علاقمند و فاضل مانند شيخ عبد العلى مؤيد كرمانى ، شيخ محسن ، سيد ابو القاسم شريفزاده ، ميرزا يحيى كرمانى ، مسيو محمد تقى يحيائى ، طالش خان و ميرزا حسن خان ناصر جهت تدريس در اين مدرسه استخدام شدند . مديريّت مدرسه را ميرزا حسين خان كسمائى به عهده داشت .
متأسفانه پايان غمانگيز اين مدرسه با تمام شدن اعانات جمعآورى شده و بروز اختلافاتى در ميان كاركنان مدرسه آغاز شد و سرانجام كار آن به انحلال كشيد . « 2 »
مدرسهء مجديّه :
اين مدرسه به سال 1322 هجرى قمرى به كوشش شيخ محمد مجد الكتاب قزوينى ، كه مديريّت مدرسه را نيز به عهده داشت تأسيس
هامش
( 2 ) . از مكان اين مدرسه در راهاندازى مدارسى مانند : رشديّه ، شمس ، احمدى و شاهپور استفاده گرديد .
اين محلّ چند سالى نيز ، تا پيش از ساخته شدن بناى فعلى ادارهء آموزش و پرورش گيلان ، محل ادارهء فرهنگ گيلان بود و آنگاه جاى آن به مدرسهء عنصرى ( نمرهء 2 ) اختصاص يافت . سرانجام به سال 1348 خورشيدى سرلشكر عطاپور ، شهردار وقت ، اين بنا و نيز همهء ساختمانهائى را كه در امتداد آن ، ضلع باخترى باغ را فراگرفته بود به منظور توسعهء باغ سبزهميدان خراب كرد .