( منطقهء واقع از شرق گيلان تا لنگرود ، دريا و ديلمان ) .
استاد آقا جان ولد استاد غلامحسينى نقاش لاهيجانى كه نقاشيهاى بقعهء سيد حسين در ليالستان در سال 1324 هجرى قمرى و نقاشيهاى بقعهء باركوسرا - ى لاهيجان در سال 1330 و نقاشيهاى بقعهء بابوجان درهء سمام در سال 1335 و نقاشيهاى بقعهء خرشتم رانكوه در سال 1335 و نقاشيهاى بقعهء كومس در سال 1342 و نقاشيهاى بقعهء آقا سيد على در موتار محلّهء نوبيجار در سال 1353 و نقاشيهاى بقعهء آقا سيد حسين كيا در دهكدهء كيسم ، از ايشان مىباشد .
استاد رضا كفاش صورتگر كه مجالس بقعهء دموچال لاهيجان را در سال 1366 هجرى قمرى نقاشى كرده است .
استاد ابو القاسم كليشمى كه مجالس بقعهء آقا سيد حسين را در كشكلايهء رانكوه به سال 1366 هجرى قمرى نقاشى كرده است .
نام يكنفر حجّار هم بر سنگ قبر سلطان محمد كيا كه در سال 883 هجرى قمرى حك شده چنين آمده است : « عمل استاد محمود قزوينى » .
همچنين كتيبهنگارى با نام استاد رضا لاهيجانى مورخ 1335 هجرى قمرى .
اسامى چند كاشىكار گيلك عبارتند از : خليل بن احمد كاشيگر ، سازنده نقش كاشى بقعهء آقا سيد حسين و آقا سيد ابراهيم درفشكالى محلهء لنگرود .
( شكل 29 ) .
استاد آقائى نقاش ، سازندهء نقش كاشى مجالسى در سقاخانهء بقعهء آقا سيد حسين درفشكالى محلهء لنگرود . ( شكل 30 )
ميرمهدى ، سازندهء نقش كاشى حياط بقعهء آقا سيد ابراهيم در محلهء بادى إله ( بديع إله ) واقع در شهر رشت . ( شكل 31 )
مشهدى محمد ولد حاجى يوسف كاشىساز كه در سال 1326 هجرى قمرى مجلسى از چادرنشينى را بر كاشى نقش زده است . « 12 » ( شكل 32 ) .
نقاشان معاصر گيلان ( پيشكسوتان )
پس از توجه به آثار مذهبى موجود در گيلان ، حضور نقاشان معاصر را در كنار سنتگرايان پيشهور مىتوان نام برد . سپس نوبت آيندهسازان گيلان است كه پيگيرى هنر به صورت تخصصى با آنان خواهد بود .
از ميان هنرمندان معاصر گيلانى يا منتسب به گيلانزمين ( از جهت دوربودنشان از سرزمين قومى ) كه همگان از نامآوران فلات ايران و خارج از كشورند و كلا شناخته شده هستند و عمرى را در هنر نقاشى بهسر بردهاند ، اسامى هنرمندانى كه در دسترس بودهاند از روى مراتب سنّى و سوابق كارى و فعاليتها ، داده مىشود :
حبيب محمدى ، متولد حاجى طرخان به سال 1283 خورشيدى
آرتور ميناسيان ، متولد رشت به سال 1290 خورشيدى
غلامرضا محبوبى ، متولد رشت به سال 1296 خورشيدى
شكل 31 - نقش كاشى ( عباس علمدار سوار بر اسب ) ، به قلم ميرمهدى .
مهدى ويشكائى ، متولد رشت به سال 1299 خورشيدى
جليل ضياءپور ، متولد بندر انزلى به سال 1299 خورشيدى
عباس پورملكآرا ، متولد بندر انزلى به سال 1300 خورشيدى
محمد صادق بريرانى ، متولد بندر انزلى به سال 1302 خورشيدى
على آذرگين ، متولد بندر انزلى به سال 1306 خورشيدى
هاسميك نرسسيان ، متولد رشت به سال 1308 خورشيدى
عبد الرضا دريابيگى ، متولد رشت به سال 1309 خورشيدى
حسين محجوبى ، متولد لاهيجان به سال 1309 خورشيدى
بهمن محصّص ، متولد رشت به سال 1309 خورشيدى
معصومهء نوشين ( سيحون ) ، متولد رشت به سال 1313 خورشيدى
بهمن اسد الهزاده ، متولد بندر انزلى به سال 1314 خورشيدى
ناهيد ساليانى ، متولد بندر انزلى به سال 1315 خورشيدى
ايراندخت محصّص ، متولد كرمانشاه به سال 1315 خورشيدى
اردشير محصّص ، متولد رشت به سال 1317 خورشيدى
آيدين آغداشلو ، متولد رشت به سال 1319 خورشيدى
فريده لاشائى ، متولد رشت به سال 1323 خورشيدى
شهلا حبيبى ، متولد رشت به سال 1324 خورشيدى
مجيد مهرگان ، متولد رشت به سال 1324 خورشيدى
قاسم حاجىزاده ، متولد لاهيجان به سال 1327 خورشيدى
فرهاد استوانى ، متولد لاهيجان به سال 1329 خورشيدى
شرح فعاليت اين پيشكسوتان براى مزيد آگاهى ، با رعايت اختصار آورده
هامش
( 12 ) . اسامى ديگرى از پيشهوران گيلانى يا هنرمندان مقيم و استادكارانى كه دستاندركار ايجاد مساجد و بقاع و آثار ظريفهء چوبى و غيره بودهاند ، در دو جلد كتاب آقاى دكتر منوچهر ستوده آمده كه براى آگاهى بيشتر بايد به آن دو كتاب مراجعه نمود .