شكل 15 - مناظرى از حضرت على اكبر حضرت عباس ، حضرت قاسم و منظرهء عمومى بقعهء دهكدهء « ليچا » در لشتنشا .
راست نقش با كمر خميده ايستاده و به فرزند چشم دوخته است . در سمت چپ نقش در بالا ، امام بيمار در بستر است . گهوارهء على اصغر خالى است . حضرت سيد الشهداء بر كرسى نشسته با دست چپ اشاره به على اكبر دارد . جملهء « عمل استاد آقا جان لاهيجانى » هم در نقش خوانده مىشود .
شكل 18 نبرد حضرت عباس با مارد بن سديف را نشان مىدهد . حضرت ، علمى دارد و با شمشير ، مارد را از فرق تا به ناف شكافته است . در سمت راست نقّاشى ( بالاى علم ) دو خروس كولى و در پائين دو كبك قرينهسازى شدهاند . اسب حضرت ، مشكى و از آن مارد ، اخرائى - قرمز است . بالاى سر اسب مشكى امضاء نقّاش را مىتوان ديد .
در شكل 19 حضرت امام حسين ( ع ) را در نمائى از كوه و خورشيد تابان مىبينيم كه بر اسبى سفيد سوار است بر علمى نيزهوار ، سر نهاده قنداقهء على اصغر بر بغل چپ دارد . در جلوى اسب درويش كابلى آب كشكولش را تقديم مىكند . در بخش بالاى سمت چپ ، نقش اولياء و در پائين ، زعفرجنّى با همراهان در خدمت است و در سمت چپ نقش دو خروس كولى در بالا و دو كبك در پائين قرينهسازى شدهاند . در بند پنجم از هفت بند محتشم امضاء نقاش در عبارت « عمل مشهدى آقا جان لاهيجانى ولد مرحوم استاد غلامحسين نقّاش » ديده مىشود .
شكل 20 حضرت قاسم را زرهپوشيده ، سوار بر اسب مشكى نشان مىدهد كه از كاكل پسر ازرق شامى گرفته و او را از روى اسب بلند كرده است . در بخش بالا و سمت راست نقش ، ازرق را سوار بر اسب سفيد مىبينيم كه جامه بر تن مىدرد و همراهانش در پشت سر وى نگرانند .
با حالت نمائى در اين نقاشيها ( همچنانكه بعضى از آثار ديگر بقاع ديده شده ) مىتوان گفت كه اين مجموعهء دهكدهء « پينجا » از جهات مختلف چشمگير است .
اين بررسى را به 8 قطعهء منتخب اختصاص مىدهيم كه متعلق است به بقعهء دهكدهء « ملاط » واقع در 4 كيلومترى جنوب لنگرود و مشهور است به « دوازده تن » ، زيرا كه 12 تن در اين بقعه مدفونند . يكى از نقشها ( شكل 21 ) قمر بنى هاشم ( حضرت عباس ) را سوار بر اسبى سياه نشان مىدهد و مشكى آب بر دوش راست نهاده و علمى سبز تكيه بر زمين به دست چپ دارد و بر كلاهخودش دو كلاله پر بلند خميده به عقب نصب است .
دو دست و زير شكم اسب سياه ( كه رنگ سياهش پوستهپوسته شده ) با رنگ قرمز خون نموده شده كه اشاره به كشتار وى و به راه انداختن خون تا زير شكم اسب دارد .
در جاخاليهاى اين صحنه ، تزئيناتى گل و برگى و نوشتهاى از اسامى دارد .
آياتى مناسب و سورهء فاتحة الكتاب در دو رديف بالا نوشته شده است . همچنين رديفى از نوشته در ميان نقشى بيضى واقع در مستطيلها به صورت عمودى بر
كتاب گيلان ( فارسى ) — صفحة 404
مساهمون: ابراهيم اصلاح عربانى
ص٤٠٤