نوازندهء دايره
تار ، نى ، سنتور ، تنبك ، كمانچه ، سهتار ، عود و دف در اين استان وجود دارند .
در مورد سازهاى خارجى علاوه بر ويلن كه سالهاى طولانى در گيلان مورد استفاده بوده سازهاى ديگر خارجى از قبيل پيانو ، فلوت ، ارگ ، كلارينت و غيره نيز طى چند دههء اخير در مجامع شهرى استان گيلان رواج يافته است .
موسيقى معاصر گيلان
در مورد تاريخ تشكيل هيئتهاى اركستر و اجراى قطعات موسيقى به صورت گروهى در گيلان دقيقا نمىتوان اظهارنظر نمود . برخى از منابع ضمن شرح وقايع سفر ناصر الدين شاه به اروپا از اجراى ترانههائى توسط يك هيئت اركستر در هرزويل خبر دادهاند .
نيكيتين كنسول سابق روس در ايران در خاطرات و سفرنامهء خود مىنويسد :
« در قرب اين دهكده درخت سرو مشهور هرزبيل را ديدم كه بسيار تنومند و تقريبا 35 متر بلندى داشت . مىگفتند ناصر الدين شاه در موقع مسافرت به اروپا در اينجا توقف كرده و عصرانهاى در سايهء اين سرو غولپيكر صرف نموده است در حالىكه در شاخههاى انبوه آن قبلا هيئت اركسترى مخفى شده و هنگام غذا خوردن شاه به نواختن نغمات دلپذيرى پرداختهاند كه موجب تعجب
نوازندهء دايرهزنگى
شاه شده است . » « 6 »
به نظر مىرسد كه ترتيبدهندگان اين برنامه ، از داستان باربد آگاهى داشته و شايد تحت تأثير آن به اجراى چنين برنامهاى پرداختهاند .
« سركش » رئيس و سردستهء رامشگران مجالس خصوصى خسروپرويز هنگامى كه از ورود باربد نوازندهء چيرهدست عود و خوانندهء خوشلحن مطلع شد به طرق مختلف از ورود باربد به دربار خسروپرويز جلوگيرى نمود و با تطميع درباريان از نزديك شدن باربد به شاه ممانعت كرد . باربد چون اين ديد ، به فراست تدبيرى انديشيد و با تطميع نگهبان باغى كه شاه گهگاه براى تفرج و بادهنوشى به آنجا مىرفت ، اجازه يافت كه بر بالاى درختى رود كه بر محوطه بزم مسلط بود .
روزى كه شاه به باغ رفت ، باربد كه جامهاى سبز به تن كرده و عودى سبز رنگ نيز بهدست داشت بر بالاى سر وى رفت و در ميان شاخوبرگ آن مخفى گشت . هنگامى كه شاه جامى بهدست گرفت ، باربد عود را به صدا درآورد و به خواندن آواز ساده و دلانگيزى پرداخت كه بسيار مؤثر افتاد . « 7 »
متأسفانه از كنسرت ميان شاخوبرگ سرو در « هرزويل » استان گيلان ياد شده است اطلاعات كافى در دست نيست كه به استناد مدارك مستند چگونگى تركيب سازها و يا نحوهء اجراى موسيقى مورد ارزيابى قرار گيرد .
هامش
( 6 ) . خاطرات و سفرنامهء مسيوب . نيكيتين ، ترجمهء على محمد فرهوشى ، انتشارات معرفت ، چاپ دوم ، 1356 ، صفحهء 158 .
( 7 ) . پژوهشى كوتاه دربارهء استادان موسيقى و الحان موسيقى ايران ، داريوش صفوت ، صفحهء 8 .