تخطي إلى المحتوى الرئيسي

كتاب گيلان ( فارسى ) — صفحة 390

مساهمون:

ص٣٩٠
عروسى و مراسم مختلف شركت مىنمود . همين گروه هفته‌اى دو بار در محل موزيك بلوار شهردارى ( حافظيه انزلى ) اقدام به برگزارى كنسرت مىنمود . در سال 1327 سرپرستى گروه موسيقى مزبور را شخصى به نام حق‌شناس عهده‌دار گرديد . يكى از جالب‌ترين برنامه‌هاى موسيقى گروه موزيك پرورشگاه بندر انزلى در اين دوره اجراى موسيقى « فانفار » توسط سازهاى بادى بود . اين برنامه در محل حافظيه و در محوطه بلوار انزلى اجرا مىشد . در 3 ضلع جايگاه موزيك به فاصلهء 50 مترى تپه‌هاى مستور از چمن ايجاد گرديده بود كه در بالاى هريك از تپه‌هاى مزبور تعداد 2 نفر نوازنده « ترومپت » مستقر مىشدند و با توجه به تمرينهاى انجام‌شده و هماهنگيهاى به‌عمل‌آمده گروه نوازندگان مستقر در جايگاه موزيك قسمتهائى از يك قطعهء موسيقى را به صورت دسته‌جمعى اجرا مىكردند . بعضى از جملات موسيقى توسط افراد نوازندگان ترومپت كه بر روى تپه‌هاى چمن جاى گرفته بودند به شكل سئوال و جواب اجرا مىگرديد كه فوق العاده مورد توجه حاضران در كنسرت واقع مىشد . سرپرستى موزيك پرورشگاه انزلى پس از آن به عزيز پرهيخته كه از فرهنگيان شايستهء بندر انزلى بود واگذار گرديد . متأسفانه اين واحد فرهنگى و تربيتى در سال 1358 منحل گرديد !

استاد صبا در گيلان

همانطورى كه ذكر شد استاد ابو الحسن صبا پس از اجراى كنسرت توسط اركستر موسيقى مدرسهء عالى موسيقى مسئوليت تأسيس مدرسهء موسيقى رشت را عهده‌دار شد و فعاليت آموزش موسيقى در شهرستان رشت آغاز گرديد . به اين ترتيب مرحوم صبا رسما آموزش موسيقى علمى را در شهرستان رشت با افتتاح مدرسهء صنايع ظريفه آغاز نمود . گرچه عمر اين مدرسه چندان به طول نيانجاميد ، ليكن سفر استاد صبا به رشت و اقامت در استان گيلان فصل جديدى در حيات هنرى استاد صبا به‌وجود آورد . وى در پى ملاقاتهاى روزمره با مردم و رفت‌وآمد به نقاط مختلف استان گيلان مجذوب ترانه‌هاى محلى گرديد و مصمم شد كه اين قطعات موسيقى را با نت‌نويسى حفظ و ضبط نمايد و به اين ترتيب تعداد 7 قطعه از موسيقى بومى گيلان شامل قطعات ضربى ، و آوازهاى محلى گيلان را به شرح زير جمع‌آورى و تدوين نمود : 1 - آواز اميرى يا مازندرانى كه در مايهء دشتى اجرا مىگردد . 2 - قطعهء ضربى « زردمليجه » . استاد صبا قبل از عزيمت به گيلان اين قطعه را بدون 28 ميزان مقدمهء آهنگ و بدون نام و عنوان مشخصى مىنواخته ، ليكن پس از شنيدن قطعهء اصلى در منطقهء ديلمان وى اين قطعه را به نام « زرد مليجه » يعنى « گنجشك زرد » ( اقتباس شده از آهنگهاى محلى گيلان ، ديلمان و اسپيلى ) ضبط مىنمايد . 3 - بخشى از موسيقى آوازى مناطق كوهستانى گيلان كه با نام گوشه « ديلمان » به رديف موسيقى ملى ايران ملحق شد . آواز ديلمان مناسبترين « پرده » در آواز دشتى محسوب مىگردد كه گوشهء گيلكى را به عشاق مرتبط مىسازد . گوشهء ديلمان فاقد ميزان‌بندى مشخص و همانند رديف آوازى موسيقى « واتكه » نمائى از مجتمع شيلات مركزى آستارا در سال 1325 كه محل برگزارى نمايش فيلم ، تأتر و كنسرت بوده است . سنتى ايران داراى وزن آزاد مىباشد . 4 - قطعهء در قفس كه استاد وزيرى آن را به نام « گيلك » ذكر نموده است . صبا پس از سالها بار ديگر مسافرتهاى كوتاه‌مدت ، ولى بارور خود به گيلان را از سر گرفت تا يادداشتهاى خود را دربارهء آهنگهاى محلى گيلان تكميل نمايد . وى به ديلمان بيشتر از نقاط ديگر گيلان علاقه داشت . در آنجا بود كه قطعهء مشهور « ديلمان » را سروده بود . او عقيده داشت كه هيچكس ديلمان را خوب نمىخواند چون خواننده‌ها معمولا آن صداى دورگهء دهقانى را كه از فعاليتهاى روزانه ، مخصوصا به هنگام پائين آمدن از كوه حالت خاصى پيدا مىكند ، ندارند . صبا در يكى از سفرهاى خود به ديلمان و نقاط ديگر گيلان قطعه‌اى به نام « كوهستانى » را كه در گوشهء عشاق دشتى ( گيلكى ) است تنظيم كرد . اين قطعه با صداى پاى گله گوسفندان كه از كوه پائين مىآيند ختم مىشود . وقتى آن را اجرا مىكرد همهء اين مناظر در مقابل چشمش مجسم مىشد و خودش با صداى بلند احساس خويش را تشريح مىكرد . صبا در يادداشتى دربارهء قطعه كوهستانى مىگويد : اين قطعه را به نام « گوسفند دوخوان » كه به معناى صدا كردن گوسفندان است مىنامند . « رقص چوبى قاسم‌آباد » نيز يكى ديگر از يادگارهاى اين سالها و مسافرتهاست كه از معروفترين و زيباترين ترانه‌هاى محلى ايران است . در سال 1324 قطعهء محلى « ديلمان » را كه صبا سالها قبل در گيلان به نت درآورده بود ، جواد معروفى براى اركستر انجمن موسيقى تنظيم نمود و با آواز استاد بنان به اجرا درآورد . ايام نوروز سال 1332 صبا به همراهى گروهى از ياران خويش در رشت و بندر انزلى چندين كنسرت اجرا نمود كه از سوى مردم به طرز قابل‌توجهى مورد توجه و تشويق قرار گرفت .