فصل يازدهم شيلات گيلان
شيلات درياى خزر در اقتصاد گيلان نقشى بسيار مهم و اساسى دارد . با توجه به اين نقش و اهميتى كه ماهيان درياى خزر در زندگى مردم گيلان دارند لازم دانستيم شيلات را از جنبههاى مختلف مورد بحث قرار دهيم .
در زمانهاى دور كار صيد در شمال ايران محدود به ماهيان فلسدار مخصوصا در رودخانههاى متصل به دريا بود . از زمان صفويه رفتوآمد بازرگانان و ماهيگيران روسيه تزارى به گيلان و ساير نواحى شمال ايران آغاز شد . آنها با پرداخت مبالغ ناچيز و يا تقديم هدايائى به حكام كرانههاى خزر اجازه صيد مىگرفتند .
در زمان قاجاريه كه با بهرهبردارى از آبزيان درياى خزر آشنائى بيشترى حاصل شد ، رودخانههاى مختلف در فصول مهاجرت ماهيان از سوى حكومت ولايتى به اشخاص موردنظر واگذار مىگرديد كه از اين طريق منافع سرشارى نصيب حاكم و كارگزاران وى مىشد .
انعقاد معاهده ننگين تركمانچاى و گسترش سياستهاى استعمارى روسيه در شمال ايران موجب گرديد كه اين دولت از نفوذ خويش استفاده نموده منابع بكر و غنى قسمت جنوبى درياى خزر را مورد چپاول و غارت قرار دهد .
نظر به اينكه عهدنامه تركمانچاى موجبات تسلط و نفوذ روسها را در جهت بهرهبردارى از شيلات فراهم آورد لازم مىداند در مورد انعقاد اين عهدنامه مطالبى را ذكر نمايد :
مقارن افول ستارهء قدرت و عظمت سلسله صفويه در ايران ، مرد سلحشور و باكفايتى به نام پطر كبير در روسيه ظهور كرد كه تسخير ايران و رسيدن به خليجفارس جزئى از نقشههاى جهانگيرانه او بود . وى در بخشى از