آمار توليد عسل زنبورداران ثابت و مهاجر استان گيلان در سال 1370
* معدل توليد هردستگاه كندوى زنبور عسل است .
بايد دانست كه عسل بهدست آمده از مناطق جلگهاى داراى رنگ روشن و شفاف و از نظر غلظت بسيار رقيق است و طعم معمولى دارد ( در صورت استفاده از مركبات داراى طعم بهتر و عطر بهارنارنج است ) . كيفيت آن از عسل ساير مناطق بهتر نيست .
2 . عسل منطقهء جنگلى : كه شهد آن از اقاقياى وحشى ، خرمالو ، افرا ، نمدار ، ملچ ، شبدر وحشى ، آقطى ( پلم ) ، گل ابريشم ( شبخوس ) ، كوف ، تمشك و گلهاى خودروى وحشى ( نسترن ، پيچك ، زنبق و پامچال ) تأمين مىشود . به علت وفور گياهان فوق نسبت به مناطق جلگهاى توليد بسيار بالائى دارد . رنگ آن زرد متمايل به خرمائى است و از عسل مناطق جلگهاى غليظتر مىباشد .
3 . عسل منطقهء كوهستانى و ييلاقى : كه شهد آن مربوط به گلهاى مرتعى متنوع است . به علت وجود بوتههاى گون ، آويشن ، شبدر وحشى ، يونجه وحشى ، شقايق ، عسلواش ( عسلك ) و ميشگوش در منطقه ، عسل كوهستانى و ييلاقى نسبت به دو منطقهء ديگر از كيفيت بالائى برخوردار است . طعم و عطر آن عالى است . رنگش خرمايى مايل به قرمز و غلظت آن زياد است .
عسل گيلان از عسل ساير استانهاى ايران رقيقتر است و علت آن رطوبت نسبى هواست ، اما از نظر خواص و ارزش غذائى تفاوت چندانى با عسل ساير استانها ندارد . در حال حاضر استان گيلان مجموعا داراى 089 ، 135 دستگاه كندوى زنبور عسل است ( 186 ، 128 كندوى جديد و 6903 كندوى بومى ) .
آفات و بيماريهاى زنبور عسل در گيلان
يكى از مهمترين آفات زنبور عسل در گيلان كنهء بيرونى يا واروآ « 8 » است كه در 1361 از طريق شوروى سابق و تركيه به گيلان و برخى ديگر از نقاط ايران نفوذ كرد . كنهء واروآ اولينبار در سال 1904 ميلادى به عنوان انگل زنبور عسل هندى گزارش شد كه به صورت موجودى بىآزار و بىخطر بر روى آن حشره زندگى مىكرد . در سال 1958 ميلادى كنه واروآ در ژاپن روى زنبور عسل معمولى مشاهده شد و تبديل به موجودى خطرناك گرديد . كارشناسان در اين مورد اظهار نظر كردهاند كه كنهء واروآ بر روى زنبور عسل معمولى شرايطى به مراتب بهتر و جالبتر براى رشد پيدا كرده است . از سال 1958 ميلادى به بعد اين آفت خطرناك به زنبورداريهاى آسيا و اروپا راه يافت . در سال 1964 ميلادى در خاور دور و شوروى سابق و در 1970 ميلادى در آلمان ديده شد . در زنبورداريهاى برخى از كشورهاى اروپائى از جمله انگلستان و نيز استراليا ، نيوزلند و آمريكاى شمالى هنوز كنهء واروآ نفوذ نكرده است .
حيوان مزبور در روى زنبور عسل جاى مىگيرد و از خون آن تغذيه مىكند .
براى اين منظور جاى نرم بدن زنبور عسل يعنى بين حلقههاى بدن بهويژه حلقهء اول بين سر و سينه و شكم و سينه را انتخاب مىكند .
براى مبارزه با كنهء واروآ از سموم شيميائى مختلفى به صورت محلول ، پودر ، دود و غيره استفاده مىشود ، اما هنوز داروئى براى پيشگيرى از انتشار آن پيدا نشده است . استفاده از سموم مختلف نيز نتايج كاملا قطعى نداده است ، زيرا قسمت اعظم زندگى اين انگل در داخل سلولهاى سرپوشيده مىگذرد و به همين علت نمىتوان مستقيما به آن دست پيدا كرد .
هامش
( 8 ) .Varroa