مرتع اوائل يا 15 مهرماه هرسال تعيين مىگردد . البته همانطور كه قبلا ذكر شد تاريخ ورود و خروج دام و موقع چرا در هرمرتع با توجه به آبوهوا ، ارتفاع محل ، رطوبت ، نوع خاك و نوع گياهان مرتعى متفاوت است و گروههاى مميزى تا آنجا كه امكان دارد اين عوامل را مورد توجه قرار مىدهند .
نتايج بررسى گروههاى مميزى مراتع شامل شناسائى مرتع ، دامداران ذيحق ، وضعيت و ظرفيت مرتع ، دام مجاز ، موقع تعليف دام و شروع و خاتمه فصل چرا جمعبندى شده به اداره كل منابع طبيعى استان گيلان گزارش داده مىشود . پس از بررسى مجدد وسيله كارشناسان مراتع ، پروانه چراى دام به نام هريك از دامداران صادر و در قبال اخذ تعهد كتبى به آنان تحويل مىشود تا تمام موارد مندرج در پروانه را رعايت نمايند . ولى افسوس كه هيچيك از دامداران به تعهدات خود عمل نمىكنند . بخشى از نتايج بررسيهاى گروههاى مميزى در مراتع ييلاقى گيلان طى سالهاى اخير نشان مىدهد كه چه تعداد دام افزون بر ظرفيت مراتع در نقاط مختلف گيلان به چرا مشغول هستند :
نام شهرستان / تعداد دام موجود / دام مجاز
فومن / 157890 / 94198
صومعهسرا ، ماسال و شاندرمن / 197522 / 60817
لاهيجان و سياهكل / 34621 / 26950
آستارا و حومه / 40480 / 18185
رودسر ، املش ، لنگرود ، رحيمآباد و كلاچاى / 178947 / 135303
تالش ، اسالم و حومه / 186570 / 163634
رودبار و منجيل / 121110 / 81031
رضوانشهر / 93432 / 48649
آمار فوق تنها مربوط به بخشى از دامهاى موجود در مراتع ييلاقى است كه تاكنون مميزى گرديدهاند ، ضمنا دامهاى كشاورزان و دامهاى سرگردان جزو آمار فوق محسوب نشدهاند . به عبارت ديگر اين آمار دربرگيرندهء تعداد دام دامدارانى است كه حرفهء اصلى آنها دامدارى يا گوسفنددارى است و در فصل بهار و تابستان به ييلاق كوچ مىنمايند .
غير از روش « درصد پوشش گياهى » روشهاى ديگرى نيز براى تعيين ظرفيت مراتع وجود دارد مانند تعيين ظرفيت با استفاده از برآورد ميزان علوفه و يا روش نظرى « 10 » . استفاده از اين طرق نياز به افراد باتجربه و متخصص و صاحبنظر دارد .
پوشش مراتع - نوع گياهان
مراتع ييلاقى گيلان به سبب موقعيت خاص جغرافيائى و آبوهواى اين منطقه و برخوردارى از خاك مناسب و عوامل ديگر از غنىترين جوامع گياهى در منطقه ييلاق البرز هستند .
گرچه در بسيارى از نقاط به دليل استفادههاى بىرويه و چراى سنگين دام مراتع ارزشمند تخريب شده ، بهطورى كه گونههاى مرغوب و خوشخوراك و يا گياهان جامعه كليماكس جاى خود را به انواع گياهان نامرغوب و يكساله دادهاند ولى اغلب مراتع به خاطر شرائط مناسب طبيعى و يا چراى متعادل دام از كيفيت خوب و بالائى برخوردار هستند . بايد دانست كه پراكنش و تركيب گياهى با توجه به نوع خاك ، رطوبت و ميزان بارندگى و حرارت و نور آفتاب در نقاط مختلف متفاوت است .
مراتع در قسمتهاى سرد و خشك به وسيله مازو ( اورى ) « 11 » مشخص مىشوند اما هرچه به ارتفاع بالاتر برويم ( در حدود خط و مرز و يا آبريز مراتع گيلان با آذربايجان شرقى و زنجان ) مراتع گرايش شبه استپى پيدا مىكنند . به طور كلى گياهان خشبى اين منطقه عبارتند از انواع ارجنگ ( سياه اربه ) « 12 » ، زالزالك ( وليك ) « 13 » ، پستانك « 14 » ، انواع گوناگون افرا « 15 » ، ماىمرز « 16 » ، سرد كوهى « 17 » ، شيرخشت « 18 » ، زرشك « 19 » ، هفتكول ( بداغ ) « 20 » ، قزدانه « 21 » و يك جامعه يا كلنى محلى از نوع درختان توس « 22 » . رستنيهاى علوفهاى اين منطقه زياد و تعداد آنها بر حسب ميزان رطوبت و انبوهى خاك متفاوت است . گندميان يا گياهان علوفهاى چندساله گرامينه عبارتند از : علف باغ « 23 » ، علف پشمكى « 24 » ، تريزتوم « 25 » ، فستوكا « 26 » ، نوعى ويژز « 27 » ، نوعى چبر يا چب « 28 » .
انواع گياهان لگومينوز يا بقولات علوفهاى تقريبا شبيه انواع گونههاى مناطق جنگلى و ارتفاعات بين 1000 تا 2000 متر هستند با اين تفاوت كه انواع گون « 29 » در منطقه فراوان است . در قسمتهاى خشكتر و مرتفعتر بهويژه در نقاط فرسايشيافته ، رستنيهاى نيمكروى ، كه مربوط به كوههاى مرتفع ايران و تورانى مىباشند مشاهده مىشود مانند اسپرس « 30 » و انواع گونها .
اصولا قسمت اعظم مراتع ييلاقى گيلان مخصوصا قسمتهاى كاملا مسطح و نسبتا مسطح و نيز پائين درهها و نزديك چشمهها پوشيده از تركيب نباتى مخلوط از انواع گرامينه و لگومينوزه به صورت انبوه مىباشند ؛ اما در بعضى از قسمتهاى ديگر اعم از مسطح و شيبدار ، به دليل چراى مفرط و سنگينى دام و يا چراى بىموقع و كم شدن پوشش نباتى و ظهور آثار فرسايش خاك ، به جاى گياهان مرغوب مرتعى مىتوان هجوم گياهان پستتر و يكساله مانند
هامش
( 10 ) . براى كسب اطلاعات بيشتر در مورد تعيين ظرفيت مرتع به طريق نظرى و مقايسه توصيه مىشود به نشريه شمارهء 7 دفتر فنى مرتع سازمان جنگلها و مراتع كشور ، فروردينماه 1351 مراجعه فرمائيد .
( 11 ) .Quercus macranthera .( 12 ) .Ramnus SP .( 13 ) .Crataegus .( 14 ) .Sorbus SP .( 15 ) .Acer .( 16 ) .Juniperus sabina .( 17 ) .Juniperus Communis .( 18 ) .Cotoneaster SP .( 19 ) .Berberis integerrima .( 20 ) .Viburnum Lantana .( 21 ) .Lonicera Caucasica .( 22 ) .Betula verrucosa .( 23 ) .Dactylis glomerata .( 24 ) .Bromus persicus .( 25 ) .Trisetum SP .( 26 ) .Festuca SP .( 27 ) .Agropyrum SP .( 28 ) .Poa SP .( 29 ) .Astragalus SP .( 30 ) .Onobrychis cornuta .