[ اركان و حدود پارس ]
بسط پارس و اعمال آن صد و پنجاه فرسنگ طول است ، در صد و پنجاه فرسنگ عرض .
اركان پارس و شكل ولايت پارس ، چنان افتاده است كى قسمت حدود شرقى و غربى و شمالى و جنوبى ، بر چهار ركن مىافتد ، نه بر چهار حدّ و مثال آن مربّعى است كى هر زاويه از آن ، به يكى از حدود مىرسد برين جمله كى بر حاشيه اين ورقه صورت كرده آمده است و فرق ميان « 1 » اركان و حدود آن است كى اركان ، چهار زاويه مربّع باشد و حدود ، چهار پهلوء باشد ، درين مربّع كى صورت كرده آمده است ؛ [ 121
f
] و [ اگر ] در شكل پارس ، كى برزده [ 1 ] شده است ، تأمّل « 2 » افتد ، تحقيق اين معنى معلوم گردد و اركان پارس اين است :
[ 1 ] . ركن شمالى ، متأخّم [ 2 ] اعمال اصفهان است و سرحدّ ميان پارس و اصفهان ، ايزد خواست و « 3 » يزد و ابرقويه و « 4 » سميرم .
[ 2 ] . ركن شرقى ، متأخّم اعمال كرمان است بر صوب « 5 » سيرجان و سرحدّ
شرح
[ 1 ] . برزدن : به معنى رقم زدن ، نوشتن بر بالا يا روى چيزى . در جايى ديگر در فارسنامه ابن بلخى آمده است :
« بيّاعان . . . قيمت عدل بر آن نهند و رقم برزنند . . . »
[ 2 ] . متأخّم : آنچه كه حدّش به حدّى ديگر متصل است .
هامش
( 1 ) .p: ميانه .
( 2 ) .B: شدست كه خط خوردگى دارد پس از « تأمل » .
( 3 ) .Bp: ندارد .
( 4 ) .B: ندارد .
( 5 ) .Bp: صورت .