تبديل دايمى افراد انسان با نظر دقيق ، عقلى به معناى عدم پيوستگى بقاء نوع انسان است ، و هدف ما نيز از استصحاب ، استصحابِ صرف همان مفهوم ذهنى انسان ، بدون توجّه به مصاديق موجود در عالم تحقّقشان در خارج از ذهن نيست » .
نقل ضابطهء عرفى حضرت امام براى جواب از مثالهاى نقض ، بيان ضابطهء عقلى شهيد صدر براى جواب از مثالهاى نقض كه منطبق با ضابطهء عرفى حضرت امام است ، نظر شهيد صدر در مورد صحّت جريان استصحاب كلّى قسم سوم طبق مبناى رجل همدانى و همچنين طبق تفسير ابتكارى شهيد صدر از معناى كلى طبيعى ، دليل بر عدم جريان استصحاب كلّى قسم سوم طبق مبناى محقّق عراقى ، به علاوهء پذيرش استظهار عرفى حضرت امام توسّط شهيد صدر در عين نقد آن ، و در نهايت بيان حال كلّى قسم سوم طبق نظر مختار شهيد صدر ، از ديگر مسائلى است كه در فصل اوّل اين بخش بدان پرداخته است .
در دومين فصل ، ادلّهء اقوال اعلام اربعه و مقارنه بين مثبتين و نافين را در استصحاب كلّى قسم سوم نقل نموده است ، به اين بيان كه شيخ اعظم كه قائل به عدم جريان استصحاب كلّى قسم سوم در صورت دوم بود ، استثنائاً براى اين حالت خاص ، قائل به جريان استصحاب كلّى قسم سوم است . امّا اعلام ثلاثه همگى متّفق هستند كه استثناى شيخ ، اصولًا كلّى قسم اوّل است نه كلّى قسم سوم .
شهيد صدر هم مىفرمايد : « استثنايى كه در آن استصحاب كلّى قسم سوم جارى است ، تخصّصاً از استصحاب كلّى قسم سوم خارج است نه تخصيصاً . يعنى اصولًا داخل در استصحاب كلّى قسم سوم نيست كه از آن استثنا شود » .
در اين جا امام رحمه الله آن چه را شيخ به عنوان استثنا از كلّى قسم سوم مطرح كرده ، به مانند شهيد صدر ، اصولًا جزء استصحاب كلّى قسم سوم نمىداند ، بلكه جزء كلّى قسم اوّل مىداند . لذا استثناى شيخ ، به نظر امام ، استثناى منقطع است . محقّق خراسانى نيز مورد را جزء استصحاب كلّى قسم سوم نمىداند بلكه جزء استصحاب كلّى قسم
شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى ) — صفحة 487
مساهمون: مهدى مهريزى وهادى ربانى
ص٤٨٧