واژهء « فى الاسلام »
بيشتر فقيهان و از جمله امام خمينى بر آنند كه واژهء « فى الاسلام » در ضمن احاديث معتبر نيامده است . و تنها صدوق و علامهء حلّى آن را در ضمن روايت آوردهاند . و بعيد نيست كه با نقل به معنا ، اين اضافه را از واژهء « على مؤمن » كه در كتاب الكافى آمده است برداشت كرده باشند . از اين رو ، واژهء « على مؤمن » در روايات معتبر وارد شده ، امّا واژه « فى الاسلام » در روايات معتبر نيامده است .
تأثير واژگان « فى الاسلام » و « على مؤمن » در قاعده :
شيخ انصارى رحمه الله بر آن است كه واژهء « فى الاسلام » دو تأثير در معناى روايت دارد :
1 . « لا » در « لا ضرر » لاى نفى خواهد بود ، چراكه نهى از ضرر در اسلام بىمعناست .
2 . اگر « فى الاسلام » ثابت باشد ، قاعدهء لا ضرر بر ديگر احكام اسلامى حاكم خواهد بود .
روايات ديگرى نيز وجود دارد كه از ضرر به ديگران منع مىكند . همچون عدم اجازهء حفر قنات در نزديكى قنات ديگر ، حق شفعه ، نهى از تغيير مسير نهر كه سبب تعطيلى آسياب آبى مىشود ، و نيز نهى از وصيت ضررى ، و زيان به همسر براى طلاق وى .
از برخى روايات چنين بر مىآيد كه عدم جواز ضرر ، از مرتكزات مردم بوده و نوعاً از حدود و مصاديق آن مىپرسيدهاند .
3 . اجماع
حجّيت قاعدهء لا ضرر ، ميان علماى فريقين اجماعى است . البته اين اجماع ، ارزش فقهى ندارد ؛ چراكه بازگشت آن به همان آيات و روايات است . و اجماع مدركى ، ارزش ذاتى ندارد .