تدوين كتب قواعد فقهى
در قرن هفتم ، يحيى بن سعيد حلّى كتابى به نام نزهة الناظر فى الجمع بين الاشباه و النظائر نگاشت و در اين كتاب 77 قاعده را كه در ابواب مختلف به كار مىروند گرد آورد .
پس از او ، علامهء حلّى كتاب قواعد الأحكام را نگاشت . سومين كتابى كه در اين موضوع نگاشته شد كتاب القواعد و الفوائد شهيد اوّل است .
در اين ميان ، اهل سنّت نيز نيازمند قواعدى شد كه بتواند خلأ برخى فروع فقهى را كه صاحبان مذاهب چهارگانه به آن نپرداخته بودند پر كند . آنان با قياس فروعات بر يكديگر ، قواعدى را به شكل كلى ساختند تا بتواند مشابهات را بر آن تطبيق كنند .
نخستين اثر در موضوع قواعد فقهى اهل سنّت بر مبناى مذهب حنفى را ابوالحسن كرخى ( م 340 ق ) تدوين كرد . و مذهب شافعى و مالكى و حنبلى نيز به ترتيب در موضوع قواعد فقهى كتابهايى نگاشتند .
منابع قواعد فقهى شيعى
1 . نص ؛ 2 . تعليل ؛ 3 . قواعد جزئى كه يك قاعدهء كلى به دست مىدهند ؛ 4 . استقراء در فروع و نصوص ؛ 5 . سيرهء عقلائيه ؛ 6 . سيرهء متشرّعه ؛ 7 . اطلاق ادلّه ؛ 8 . عموم ادلّه ؛ 9 . تنقيح مناط قطعى ؛ 10 . ارتكاز متشرّعه .
منابع قواعد فقهى اهل سنّت
1 . نصوص نبوى ؛ 2 . عمومات معلّله .
قاعدهء لا ضرر
يكى از قواعد فقهى كه كاربرد وسيعى در بسيارى از ابواب فقهى دارد قاعدهء لا ضرر است . فقهاى شيعه نيز اهتمام بسيارى در تبيين آن به خرج دادهاند شيخ انصارى ، ملا احمد نراقى ، آخوند خراسانى ، شيخ الشريعهء اصفهانى و امام خمينى ، از فقيهان