حيات علمى
ملا محمّد كاظم خراسانى ، مشهور به آخوند خراسانى ، « 1 » در سال 1255 ق در مشهد متولّد شد . « 2 » پدرش ملا حسين هراتى ، مردى متمكّن و اهل علم بود و به تجارت ابريشم اشتغال داشت . وى سالها در هرات زندگى كرد و سپس در خراسان رحلت اقامت افكند . ملا محمّد كاظم كه كوچكترين فرزند خانواده بود در مشهد در مدرسهء سليمانخان به تحصيل علوم مقدّماتى پرداخت . پس از فرا گرفتن مقدّمات ، در سال 1277 ق به سبزوار رفت و مدّتى كوتاه در حوزه درس حاج ملا هادى سبزوارى حاضر شد . سپس به تهران سفر كرد و نزد ملا حسين خويى و ميرزا ابوالحسن جلوه ، تحصيل فلسفه را ادامه داد . « 3 » ملا محمّد كاظم خراسانى ، در سال 1278 ق در حالى كه 24 سالش بود ، راهى نجف شد و تا فوت شيخ مرتضى انصارى در سال 1281 ق ، مدّت دو سال و چند ماه از درس فقه و اصول او استفاده كرد . در حوزهء نجف ، در ذى حجّه 1278 ق ، با آقا رضا همدانى همحجره شد و به درسهاى خصوصى و عمومى ميرزاى شيرازى نيز راه يافت . پس از درگذشت شيخ مرتضى انصارى ، به حلقهء درس سيّد على شوشترى پيوست و تا فوت وى در سال 1283 ق ، نزد او شاگردى كرد .
خراسانى ، فقه را نيز نزد شيخ راضى نجفى آموخت . « 4 »
از اين به بعد ، وى تمام وقت در درس ميرزاى شيرازى حاضر مىشد و از شاگردان خاص و برجستهء او گرديد . پس از آن كه ميرزا حوزهء درس خود را به سامرا انتقال داد ، آخوند خراسانى به عنوان يكى از خواص ميرزا همراه او به سامرا رفت و علاوه بر شركت در درس استاد خود ، نزديك به نه ماه در سامرا حوزهء درس تشكيل داد . آخوند پس از اين مدّت بنا به درخواست ميرزا به نجف بازگشت و به تدريس و تأليف
هامش
( 1 ) . كفاية الأصول ، ص 18 مقدّمه
( 2 ) . ريحانة الأدب ، ج 1 ، ص 41
( 3 ) . دائرة المعارف بزرگ اسلامى ، ذيل واژهء « آخوند خراسانى »
( 4 ) . معارف الرجال ، ج 2 ، ص 324