داد و او تمام قدرتهاى محلى را مىكوبد تا قدرت مركزى تقويت شود . مطمئناً مرا از بين خواهد برد » . پيشبينى ايشان درست از آب درآمد و شش سال بعد ، آقازاده را حبس و تبعيد كردند كه نهايتاً او را كشتند .
كداميك از روحانيان به همراه عموى شما در تاجگذارى رضاخان حضور داشتند ؟
مرحوم آقازاده از مشهد ، حاج آقا نور اللَّه مسجدشاهى از اصفهان ، حاج مجتهد از نيشابور ، حاج ميرزا يحيى امام جمعه خويى و سيّد محمّد بهبهانى از تهران ، و مرحوم شريعتمدار رفيع از رشت ، كه هر كدام يك سر تاج را گرفتند و به تيمور تاش دادند و او تاج را بر سر رضاخان گذاشت .
چرا از حاج شيخ عبد الكريم حائرى يزدى و حاج آقا حسين قمى براى حضور در مراسم دعوت نكردند و اين دو را تحت فشار قرار ندادند ؟
به جهت مقام مرجعيّت ؛ اين آقايان كه دعوت شدند ، بيشتر روحانيان سياسى - اجتماعى بودند .
اين گونه به نظر مىرسد كه فرزندان مرحوم آخوند ( مرحوم آقازاده و مرحوم پدرتان ) در مبارزه با استبداد همچون پدرشان نبودند و راهى ديگر را برگزيدند .
فردى به پدرم گفت كه مردم مىگويند : « شما به شاه علاقه داريد و با دربار حسن رابطه » . پدرم فرمود : « من به اينها چه علاقهاى دارم كه برادرم را كشتند ؛ آن هم برادرى مثل آقازاده . امّا تجربهء سياسى در ايران ، پس از شهريور 1320 ، به من ثابت كرد كه هر وقت حكومت مركزى تضعيف مىشود ، تودهاىها پر و بال مىگيرند و كمكهاى مادى و تبليغى شوروى ، آنان را ميداندار صحنهء سياسى ايران مىكند . در آن صورت ، ايمانى براى مردم ايران - مركز تشيّع و خانهء اهل بيت عصمت عليهم السلام - باقى نمىماند . من براى حفظ اعتقادات مذهبى مردم ، قائل به تقويت حكومت مركزى هستم ؛ و گرنه خطر كمونيستها در ايران به طور جدّى خودنمايى خواهد كرد » .
شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى ) — صفحة 318
مساهمون: مهدى مهريزى وهادى ربانى
ص٣١٨