نظّار كه سابقاً به مجلس محترم معرّفى شدند ، مطابق قانون اساسى عاجلًا مترصّد و از منكرات اسلاميه و منافات مذهب به كمال شدّت و سختى جلوگيرى [ فرماييد ] » .
امّا پس از تشكيل مجلس دوم ، گروهى از نمايندگان ليبرال و اعضاى وابسته كابينه كه با حمايتهاى دولتهاى روسيه و انگلستان بر سر كار آمده بودند ، ديگر اهميتى به نصايح و دستورات آخوند خراسانى و ديگر علماى مشروطهخواه نمىدادند . اين امر موجب نگرانى آخوند شد ، لذا او از عملكرد سران سياسى مشروطيّت به شدّت انتقاد نمود و در نامهاى كه به امضاى حاج شيخ عبد اللَّه مازندرانى نيز رسيد و در 29 جمادى الثانى 1328 ق براى ناصر الملك ارسال گرديد ، موارد و اصولى را متذكّر شد كه حاوى انتقاد جدّى از روند آزادى بىحدّ و مرز ، و حاكميت عناصر وابسته در رأس نظام مشروطيّت ايران بود . در بخشى از نامهء او آمده است : « . . . البته بديهى است ، تمام زحمات و مجاهدات علما و امرا و سرداران عظام ملّى و مجاهدان دينپرست وطنخواه و طبقات ملّت ايران در استقرار اساس قوم مشروطيّت و اين همه بذل نفوذ و اموال در تحصيل اين سرمايهء سعادت ، براى حفظ دين و احياى وطن اسلامى و آبادانى مملكت و ترقّى ملّت و اجراى احكام و قوانين مذهب و سدّ ابواب حيف و ميل در ماليه و صرف آن در قواى نظاميه و ساير مصالح مملكتى و قطع مواد تعدى و تحميل چند نفر نفسپرست خودخواهِ خودرأى استبداديه . . . ، ادارهء استبداديه ديگرى از مواد فاسده مملكت به اسم مشروطيّت يا طرفدارى كاركنان و نحو ذلك ، همدست شوند و همديگر را در جميع ادارات داخل و به جاى تشكيل قواى حربيهء نظامى كه اهمّ تكاليف فوريه و مايهء نجات مملكت از مهالك و قطع تشبّثات اجانب است ، به تكثير ادارات مضرّه و توسيع دوائر مفسده و صرف ماليه مملكت در اين مصارف بپردازيد . معاشهاى خطيره از مال ملّت مظلومه در بارهء همديگر برقرار ، و در عوضِ اجراى تمدّن اسلامى كه به اتّفاق تمام عقلاى عالم ، وسيلهء منحصرهء حفظ اين مملكت و جامعهء وحيدهء اين ملّت است ، علناً به ضدّيت مذهب و اعدام جامعهء ملّيت
شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى ) — صفحة 297
مساهمون: مهدى مهريزى وهادى ربانى
ص٢٩٧