همچنين در پاسخ به طرح موضوع حذف مجتهدان از صحنهء قضاوت براساس قانون اساسى ، در 19 ربيع الاوّل 1329 ، طى نامهاى به مجلس نوشت : « مرافعات شرعيه ، بايد رجوع به مجتهدان نافذ الحكم شود . در احكام مجتهدان ، حقّ رجوع استيناف براى كسى نيست » .
نيروهاى روس كه به بهانهء حفظ منافع تجارى ، مال ، جان و اتباع خود در بحبوحهء قيام ملّت ايران ، وارد كشور شده بودند و پس از گذشت ده ماه از افتتاح مجلس دوم ، به هيچ روى حاضر به ترك كشور نبودند ، آخوند را به ارسال تلگرافى به مجلس وا داشت و از به تأخير افتادن خروج آنان از كشور گلايه نمود و طى فتوايى ، استفاده از اجناس روسى را در داخل كشور تحريم كرد . اين فتوا ، عكس العمل روسيه را بر انگيخت و اين كشور توسّط قنسول خود در عراق ، مراتب نگرانى دولت روس را از اقدامات آخوند به اطلاع وى رساند . آخوند هم در جواب با قاطعيت و در عين نزاكت و استدلال ، پاسخ ادّعاهاى پوچ آنها را داد .
پس از آن ، دولت روس به بهانهء استخدام شوستر آمريكايى به عنوان مستشار مالى ايران ، اولتيماتوم 48 ساعتهاى براى اخراج او از ايران داد و اعلام كرد كه بعد از اين ، دولت ايران در صورت نياز به مستشار خارجى ابتدا بايد از اتباع روس و انگليس استخدام كند و اتباع كشورهاى ديگر هم در صورت تأييد وزراى مختار اين دو كشور در ايران استخدام شوند . همچنين ايران بايد براى حضور چندين ماههء قواى روس در ايران به اين كشور خسارت بپردازد .
به دنبال اين اولتيماتوم ، قواى روس در اوائل ذى حجّهء 1329 ق وارد كشور گرديد و تا قزوين پيشروى كرد و تهران مورد تهديد واقع شد . وزارت خارجه انگليس هم يادداشت دولت روس را تأييد نمود . در همين حال ، دولت انگليس نا امنى جنوب را بهانه كرد و تا سه ماه به دولت ايران فرصت داد تا امنيت راهها را برقرار سازد ، در غير اين صورت « پليس جنوب » را تشكيل خواهد داد .
شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى ) — صفحة 299
مساهمون: مهدى مهريزى وهادى ربانى
ص٢٩٩