دمكرات ( كه بيشتر اعضاى آن ، عناصر سكولار و افراطى بودند ) تبديل شده بود .
حدود چهار ماه پس از فتح تهران ، در ابتداى ذى قعده ، مجلس شوراى ملّى افتتاح مىشود . در دوم ذى قعده ، آخوند خراسانى و مازندرانى طى تلگرافى به عالمان ايران ، از آنان مىخواهند كه افراد داراى صلاحيت را از بين عالمان ، جهت تحقّق اصل دوم متمّم قانون اساسى ( نگاهبانى فقيهان بر مصوّبات مجلس ) معرّفى كنند . « 1 »
4 - 1 . اعتراض به شيوع منكرات و بى اعتدالى
يك ماه بعد در اوّل ذى حجّه ، دو مجتهد بلندپايهء مشروطهخواه نجف ، نگرانى شديد خود را از نفوذ عناصر منحرف در صفوف مشروطهخواهان ، اعلام و طى تلگرافى به تبيين دقيق مشروطه از ديدگاه خود مىپردازند . « 2 »
آن دو در تلگرافى ديگر كه در همين ماه براى يكى از مسئولان ارسال مىدارند ، ضمن تأكيد دوباره بر مفاد تلگراف پيشگفته ، از « افتتاح قمارخانه و بيع و شراء و ماليات بستن بر منكرات » شكايت ، و بر اجراى حدود الهى تأكيد كرده ، در ادامه مىنويسند :
در تهذيب جرايد و مطبوعات از مواد مخالفه با شريعت و موجبات نفرت و صرف قلوب هم لازم است اولياى دولت و ملّت ، مزيد [ همّت ] مبذول و اين اعظم ابواب فساد و افساد را كاملًا مسدود فرمايند . هنوز ملّت فلكزده ، از تبعات مقالهء مجوسيهء مندرجهء در شمارهء ششم حبل المتين يوميه آسوده نشده ، در جريدهء مطبوعهء تبريز ، داستان بى حجاب بيرون آمدن زنان را كه بالاترين مجعوله براى صرف قلوب از اين اساس سعادت بود ، عنوان نموده . . . بديهى است ضرر اين گونه دشمنان دوستنما كه به
هامش
( 1 ) . مرحوم نايينى با نگرانى به ( آخوند ) خراسانى گفت : « خبرهاى ناگوارى كه در بارهء [ مجتهد ] نورى مىرسد ، نشانهء آن است كه زندگى او در خطر است . . . » . خراسانى تلگرافى به تهران فرستاد تا جان نورى را از مرگ برهاند ، ولى ديگر دير بود و نورى به دار آويخته شده بود » ( تشيّع و مشروطيّت و نقش ايرانيان مقيم عراق ، ص 200 ؛ به نقل از برادر مرحوم نايينى ) . از مرحوم آقازاده ( فرزند آخوند ) نيز نقل شده است كه آخوند خراسانى ، نخستين تلگراف خود را بعد از فتح تهران ، در بارهء حفظ جان شيخ فرستاد ، ولى آن تلگراف پنهان نگاه داشته شد ( به نقل از آقاى على ابو الحسنى )
( 2 ) . تاريخ تحوّلات سياسى ايران ، ص 285 - 289 .