بين آنها و تركها ، شيخ عبد الرحيم بادكوبهاى بود كه مدرسهاى به اسم « مدرسه الاهلية المرتضوية الايرانية » . . . گشود . و همهء مطبوعات معروف آن روزگار از هند و ايران و مصر ، به دست بادكوبهاى مىرسيد و او آنها را بين همهء نجفىهاى برجسته ، توزيع مىكرد » . مطبوعات ايرانى در حركت ملّىگرايى نجف تأثير بسزايى گذاشت « كه در آن فترت ، راه خود را به عراق يافت و از جمله اين مطبوعات ، مجلّهء بهار از تهران و نشريهء كرمانشاه كه در همان شهر منتشر مىشد و نشريهء جماليه از همدان بود » . « 1 »
در همين زمان ، در نجف كميتهاى كه ظاهراً تحت نظارت آخوند خراسانى بود ، جهت پيگيرى و بررسى اوضاع ايران و عثمانى و ارائهء موضعگيرىهاى مناسب تشكيل مىيابد . در اين كميته ، 32 نفر عضويت داشته و جلسات آن ، مخفيانه بر پا مىشده است . پاسخ نامههاى ايرانيان و طرح رهنمودهاى لازم ، از وظايف اين كميته بود . مجتهدانى همچون شيخ محمّد حسين نايينى ، شيخ اسماعيل محلاتى و سيّد مسلم زوين به عضويت آن در آمدند . « 2 »
3 - 2 . شدّت گرفتن اختلاف نظر در نجف در بارهء مشروطه
اختلاف در بارهء مشروطه كه از ماهها قبل در حوزهء نجف پديد آمده بود ( همچون مناطق گوناگون ايران بويژه تهران ) به تدريج شدّت مىگيرد . دو فرقهء « شمرت » و « زگرت » به جناح سيّد محمّد كاظم يزدى مىپيوندند . همچنين خاندان آل كاشف الغطا كه در رأس آنها شيخ احمد و برادرش شيخ محمّد حسين قرار داشتند ، از اين گروه حمايت مىكنند . از طرف ديگر ، دو خاندان بزرگ و مهم آن روزگار ، يعنى آل جواهرى و آل بحرالعلوم ، به آخوند خراسانى پيوسته از او و گروهش طرفدارى كردند . دشمنى به شكلى خطرناك ، و نجف ، چون پارچههاى شعلهور افروخته شد . « 3 »
در اين زمان ، مشروطهخواهان كه تعدادشان اندك بود ، در مشقّت و سختى به سر
هامش
( 1 ) . ثورة النجف على الانگليز ، ص 49 ( به نقل از : حوزهء نجف و فلسفهء تجدّد در ايران ، ص 68 )
( 2 ) . همان ، ص 53 - 55 ( به نقل از : حوزهء نجف و فلسفهء تجدّد در ايران ، ص 71 - 73 )
( 3 ) . شعراء الغرى ، ج 10 ، ص 88 .