علمى ، و صفات ، و مجلس درس استاد خود ، در كتاب حياة الاسلام مىنويسد :
در جودت ذهن ، و استقامت فهم ، بى نظير ، و در قوّهء بيان ، و كيفيت تفهيم و تفاهم ، بلامثيل ، و در مدارج كمالات علميه و عمليه ، اين خورشيد جهانتاب ، در سير و صعود تا آن كه به اوج رسيد و تلامذهء آن جناب كه در حوزهء درس مىنشستند ، و غالب از فحول مجتهدان بودند ، بالغ بر هشت صد الى هزار مىشدند . گاهى كه در صحن مسجد طوسى منبر گذاشته مىشد ، صحن و نصف از زير سقف ، و لب بامها ، و ميان پلكانها ، پر از جمعيت مىشد و همه به يكديگر مىچسبيدند .
يك هيبت غريب مدهشى رخ مىنمود و همچو ازدحامى از صدر اوّل تاكنون ، در درس احدى اتّفاق نيفتاده بوده و نخواهد افتاد . چه اين بزرگوار با قطع نظر از اين كه مجمع جميع كمالات صورى و معنوى بود ، در مراتب علميه و قوهء بيانيه كه دو ركن ركين مدارس است ، بىنظير و فريد دهر بود .
صيت علمش جهان را فرا گرفت ، از آفاق و اقطار عالم ، شدّ رحال به نجف اشرف نمىنمود الا به جهت استفاده از ايشان و از اين رو ، افاده و استفاده به درس ايشان انحصار داشته و آن جناب هم سعى بليغ در تكميل و ترقّى فضلا مىنمود و از اين لحاظ از بذل هر گونه جد و جهدى دريغ نداشت ، چون پدرى مهربان اشكال و اشتباه هر يك را به بيانات سهل رفع مىنمود .
پس از درس ، دور منبرش را مىگرفتند . بسا بود كه رفع شبهات بعد از درس ، از درس بيشتر طول مىكشيد . و درس را كم تعطيل مىنمود .
و اگر اوّل رجب به زيارت كربلا مىرفت و تا نيمه اقامه مىنمود ، حوزهء درس در آن جا منعقد مىكرد تا در عرض اين دو هفته ، طلّاب ، زياد بيكار نباشند . و در ماه مبارك ، بعضى قواعد مختصر و يا اخلاق و يا اصول عقائد را مىفرمود .
بسيار خوشبيان و نيكو گفتار بود و مطالب مطوّلهء مشكله ، با بيان روشن و مختصر تفهيم مىكرد و با انهاء دقت تدقيق و كاوش مىنمود با آن كه
شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى ) — صفحة 283
مساهمون: مهدى مهريزى وهادى ربانى
ص٢٨٣