جرعهء اوّل
خطاب با حق است - تعالى شأنه - مشتمل بر سه نَفَس است .
نَفَس اوّل « 1 »
يا مُحْيىَ قَلْبِ كُلِّ عارِفْ * فَيّاضَ ذَوارِفِ « 2 » المَعارِفْ
سَتّار مَعايِبِ « 3 » البَرايا * غَفّارِ كَبائِرِ « 4 » الخَطايا
يا مَن شَرحَ الصدورَ بِالعلم * يا مَن غَفَر الذنوبَ بالْحِلْم « 5 »
يا فارِجَ هَمِّ كُلِّ مَهموم * يا كاشِف كُربِ كُلِّ مَغموم
يا مَن هوَ مُنتهى الشكاواى ! * يا مَن هوَ صاحبُ النّجاوى !
اى مونس هر وحيد و فردى * آرام دل هر اهل دردى !
فريادرس نيازمندان ! * گيرندهء دست مستمندان ! « 6 »
اى « 7 » راحت سينههاى غمناك ! * بينايى ديدههاى نمناك !
نامت آرام جان خسته * يادت جبر « 8 » دل شكسته
ورد « 9 » تو دواى دردمندان * ذكر تو غذاى مستمندان
اى مونس قلب خستهاى چند * آرام دل شكستهاى « 10 » چند « 11 »
رحمى بنماى خستگان را * بنواز دل شكستگان را
يا قابل توبِ « 12 » كلِّ ندمان ! * مرهم نه زخمهاى عصيان !
هر چند كه مجرميم و زشتيم * يا تخم سعادتى نكشتيم
از رحمت تو اميدواريم * وز لطف تو چشم عفو داريم
بر درگه تو ستادگانيم * دل بر كرمت نهادگانيم
تو رحمانى و ما تبهكار * تو غفّارى و ما گنهكار
گر نامهء ما پر از گناه است * عفو و كرم تو عذرخواه است
گر طاعت ما تو را خوش آيد * ور جرم و گناه ناخوش آيد
در مملكتت كِى آن فزايد ؟ ! * يا زين ملك تو كى كم « 13 » آيد ؟ !
اين مشت گناه كارهاى چند * در جنب جلال « 14 » تو چه ارزند ؟ !
هامش
( 1 ) . ل : - جرعهء اوّل . . . نَفَس اوّل . متن منطبق است بر « م » . ج : مقدّمات منثور رساله را حذف كرده و آغازهاى بدين صورت تحرير كرده :
« اين رسالهاى است مشتمل بر دو جرعه . جرعهء اوّل : خطاب با حقّ تعالى - جلّ شأنه . جرعهء دوم : عتاب با نفس و ( ظ . ) هر جرعه مشتمل بر سه نفس است .
از تصنيفات عارف معارف ربّانى و جويندهء اسرار سراپردهء سبحانى مولانا محسناى كاشى - رحمه اللَّه و ايّانا و جميع المؤمنين » .
آن گاه پس از بسمله به كتابت اشعار پرداخته .
( 2 ) . در م به فتح فاء .
( 3 ) . در م به فتح باء .
( 4 ) . در م به فتح راء .
( 5 ) . در م اين بيت پس از بيت بعد آمده .
( 6 ) . م : دردمندان . متن منطبق است بر ل و ج .
( 7 ) . م : وى .
( 8 ) . ج : جز .
( 9 ) . ضبط ج را شايد « درد » هم بتوان خواند .
( 10 ) . ل : رميدهء .
( 11 ) . اين بيت در م نيست .
( 12 ) . ل : ندب .
( 13 ) . م : كر .
( 14 ) . م : حبب جلا ؛ ج : جنب حلال .