نظر » 26 انجام شده و با دسته بندى مجموعه گزارههاى مربوط به موضوعى خاص ، يافتهها و مقدار توافق نظر غزالى و فيض در هر مقوله بر اساس تعداد اين مجموعهها تحليلى كمّى شده است .
الف ) در مقوله مبانى ، مجموعاً 581 دسته مبنا مورد مقايسه قرار گرفت كه از اين تعداد دو انديشمند در 541 مورد توافق نظر دارند ( 93 % )
ب ) در مقوله اصول ، از مجموع 56 اصل مورد مقايسه غزالى و فيض در 46 اصل توافق نظر داشتهاند ( 83 % )
ج ) در مقوله شيوهها ، از مجموع 457 دسته شيوه مورد بررسى غزالى و فيض در اعتبار 391 دسته اتفاق نظر داشتند ( 85 % )
البته ميزان اتفاق نظر در مباحث اساسى هر مقوله تفاوت دارند و در گزارش نقل شده است . بنابر نتايج مذكور مىتوان نكات مهم ذيل را در اين بخش مطرح نمود :
1 - در هر سه مقوله مبانى ، اصول و شيوههاى تهذيب اخلاقى ميزان توافق نظر دو انديشمند بسيار زيادتر از مقدار اختلاف نظر آنهاست ، هر چند ميزان توافق نظر در اين مقولهها متفاوت مىباشد .
2 - در ارزيابى فرضيه يكم « پژوهش » ، براساس يافتهها بايستى اين فرضيه را تأييد شده تلقى نموده شواهد موجود نشان مىدهد كه توافق نظر غزالى و فيض در مبانى تهذيب اخلاقى بيش از توافق نظر آن دو در اصول تهذيب اخلاقى است .
3 - ليكن در ارزيابى فرضيه دوم شواهد موجود آن را تأييد نمىكند بلكه با تفاوت كمى ، توافق نظر نسبى دو متفكر در شيوهها بيش از ميزان اتفاق نظر آن دو در اصول است . در تحليل اين امرِ خلاف انتظار ، مىتوان آن را به عدم كفايت دادهها و تشكيك در شيوه جمع آورى و دسته بندى آنها يا نادرستى تعريف مورد نظر از « توافق نظر » نسبت داد و سعى نمود با تكرار پژوهش و با ارائه تعريف ديگرى از « توافق نظر » صحت فرضيه دوم را بار ديگر آزمود . احتمال ديگران آن است كه با فرض قبول نتايج پژوهش ( يعنى رد فرضيه دوم ) ممكن بدانيم مرحوم فيض آن چنان كه در ارزيابى و نقد اصول تهذيب اخلاقى مقبول غزالى بر اساس مبانى
فيضنامه ( فارسى ) — صفحة 265
مساهمون: محسن ناجي نصرآبادى
ص٢٦٥