محمّد باقر سبزوارى و مسألهء غنا
بههر روى ، داستان غنا با ملّا محمّد باقر معروف به محقّق سبزوارى 9 ( م 1090 ه . ق ) ، كه موقعيت سياسى - مذهبى بالايى در اصفهان داشت ، مطرح گرديد . زمانى كه وى اين بحث را مطرح كرد ، مخالفت زيادى از فقيهان ، به ويژه نسلى از فقهاى عربِ مقيمِ اصفهان را - كه موضع ضدّ صوفى داشته و اين موضع را نسل اندر نسل از زمان محقّق كركى ( م 940 ه . ق ) به اين سوى داشتند - برانگيخت ؛ به طورى كه رسالههاى متعدّدى در اين باره نوشته شد .
وحيد بهبهانى ( م 1206 ه . ق ) نوشته است :
صاحب كفايه - يعنى محقّق سبزوارى صاحب كفاية الاحكام - غناى در قرآن را استثنا كرده است . شنيدم كه شمارى از فضلا ، بيش از بيست رساله در ردّ بر او نوشتند كه همهء آنان از شاگردان آقا حسين خوانسارى و از برجستگان روزگار بودند . 10
مشكلى كه وجود دارد اين است كه آيا محقّق سبزوارى رسالهاى در ردّ تحريم مطلق غنا يا به اصطلاح تحليل غنا داشته است يا نه ؟ در اين باره بايد گفت ، در حال حاضر ، دو متن از محقّق دربارهء غنا در دست است : نخست متنى كوتاه در كتاب كفاية الاحكام [ تأليف به سال 1055 ه . ق ] 11 كه ضمن آن غناى در قرآن را از اصل غنا ، استثنا كرده است . دوم رسالهء مستقلى كه عنوان آن رسالة فى تحريم الغناء مىباشد . با همهء جستجويى كه صورت گرفته 12 ، تاكنون رسالهاى در حلّيّت قسمى از غنا از محقّق به دست نيامده است . تنها شاهدى كه دربارهء وجود چنين رسالهاى در دست است ، عبارت محقّق سبزوارى در كفايه است :
نزد ما اختلافى در تحريم غنا فى الجمله نيست و اخبار و احاديث مربوط به آن فراوان است اما شمارى از اخبار ، دلالت بر جواز آن ، بلكه استحباب آن در باب خواندن قرآن دارد و ما تفصيل اين مطلب را در برخى از رسائل خود آوردهايم ( و