حضرت ابو جعفر عليه السلام فرمود : هر كس به گويندهاى گوش دهد او را پرستيده است ، پس اگر گوينده ، از خداى عزّ و جلّ گويد ، پس گوش دهندهء به او خدا را پرستيده ، و اگر گوينده ، از شيطان گويد ، شنونده ، شيطان را پرستيده است . « 1 »
سپس به دنبال ذكر احاديث غنا ، فيض ، تحت عنوان « بيان » گويد :
آنچه از مجموع اخبار وارد در باب غنا ، ظاهر مىشود ، آن است كه حرمت غنا ، و آنچه متعلق به غنا است ، از اجرت دادن ، آموزش دادن ، گوش دادن ، و شنيدن ، و فروختن و خريدن ، حرمت همهء آنها اختصاص دارد به غنايى كه متعارف و متدوال بوده است در زمان بنى اميّه و بنى عبّاس كه مردان بر زنان خواننده وارد مىشدند ، و زنان ، به سخنان و اشعار بيهوده تغنى مىكردند ، و آلات موسيقى از عود و نى و جز آنها را مىنواختند نه غنايى جز آن ، چنان كه امام عليه السلام به همين مطلب اشعار دارد كه فرمود : بالّتى يدخل عليها الرجال .
آنگاه فيض چنين ادامه داده است :
( شيخ طوسى ) در استبصار پس از نقل رواياتى كه آنها را در اوّل اين باب آورديم ، گويد : سخن پسنديده آن است كه در اين اخبار اجازه دادهاند غنايى را كه به سخنان بيهوده و اباطيل تكلّم نكرده باشند ، و با آلات موسيقى از قبيل عود و نى و مانند آن استفاده نكرده باشند ، بلكه مثلًا غنايى كه در مجالس عروسى خوانده مىشود ، و در آنها به انشاد شعر و سخنان دور و خالى از ترّهات و اباطيل و فحش و ناسزا ، اكتفا مىشود ، و امّا جز اينها ، كسانى كه با انواع آلات موسيقى خنياگرى مىكنند ، در هيچ حال جايز نيست ، و در اين صورت فرق نمىكند كه در مجالس عروسى باشد ، يا غير آن .
اين سخنان شيخ طوسى بود . و سپس فيض به دنبال آن گويد :
از سخنان او ، چنين برمىآيد كه حرمت عنا فقط در صورتى است كه غنا ،
هامش
( 1 ) - همان كتاب و جلد ، صفحهء 34 .