و كافر « 1 » در وقت احتضار ، پيغمبر و ائمه عليهم السلام را « 2 » ببيند و از ايشان بيمها به عذاب دوزخ بشنود و جان كندن بر او دشوار گردد . و چون داخل قبر شود دو فرشته با صورت مهيب نزد او آيند و او را از پروردگار و دين و پيغمبرش سؤال نمايند و او در جواب درماند .
پس گُرزى عظيم بر سرش بزنند چنانكه از صداى او همهء حيوانات روى زمين بترسند مگر جن و انس كه او را نشنوند . پس او را به عذاب دوزخ بيم كنند و درى از دوزخ بر قبر او « 3 » بگشايند و از مار و عقرب و حشرات آن بر او مسلط سازند ، پس او را مىگزيده باشند تا روز قيامت [ و ديگر او را سؤالى نباشد و ايشان را اعتبارى نكنند تا روز بعث ] « 4 » .
و سبب نعيم قبر و عذاب آن ، اعمال و اخلاق آن كس است كه به صُوَر « 5 » حسنهء ملذّه « 6 » يا قبيحهء مولمه « 7 » مىگردد ؛ « إِنَّمَا هِيَ أَعْمَالُكُمْ تُرَدُّ إِلَيْكُمْ » « 8 » .
ستم از غمزه مَياموز كه در مذهب عشق * هر عمل اجرى و هر كرده جزائى دارد
« يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ
هامش
( 1 ) . نسخهء « م » و « ث » : « كافر كامل العصيان » .
( 2 ) . نسخهء « ق » : « ائمه را عليهم السلام » .
( 3 ) . نسخهء « ق » و « خ » : « بر روى او » .
( 4 ) . اين قسمت در نسخههاى « ق » و « خ » نيامده است .
( 5 ) . نسخهء « م » و « ث » : « صورت » .
( 6 ) . لذت بخش .
( 7 ) . غمانگيز ، دردناك .
( 8 ) . در حاشيهء نسخهء « ق » و « خ » : « نيست مگر اعمال شما كه به سوى شما رد مىشود » . نقل از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم : توحيد مفضّل ، ص 92 ؛ بحارالأنوار ، ج 3 ، ص 90 .