و همچنان كه آن بدن روحانىِ لطيف از اين بدن جسمانىِ كثيف آفريده مىشود در دنيا و در برزخ ، چرا نشايد كه از آن روحانى نيز ، جسمانىِ ديگر از اين بهتر يا پستتر آفريده شود در عقبى به جهت بهشت يا دوزخ « 1 » ؟
« هُوَ الَّذِي يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ وَ هُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ وَ لَهُ الْمَثَلُ الْأَعْلى »
« 2 »
.
و اگر چه نشئهء برزخ نسبت به دنيا به منزلهء بيدارى است نسبت به خواب ؛ « النَّاسُ نِيَامٌ فَإِذَا مَاتُوا انْتَبَهُوا » « 3 » ليكن نسبت آن به قيامت به منزلهء خواب است نسبت به بيدارى ؛
« قالُوا يا وَيْلَنا مَنْ بَعَثَنا مِنْ مَرْقَدِنا »
« 4 »
.
و اگر بر اثبات حشر و معاد و امثال اين ، دلايل و براهين نيز نمىبود ، تصديق به آن مىبايست نمود به جهت آنكه انبيا و رسل از آن خبر دادهاند و براهين و حجج بر صدق ايشان تمام شده ، فَكَيف « 5 » كه هست و در غايت ظهور است . « وَ الْحَمْدُلِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِين » .
هامش
( 1 ) . نسخهء « م » و « ث » : « و همچنان كه آن بدن روحانى لطيف از اين بدن جسمانى كثيف مىرويد ( « ث » : در دنيا ) ، چرا نشايد كه از آن روحانى نيز جسمانى ديگر بهتر از آن برويد در عقبى » .
( 2 ) . در حاشيهء نسخهء « ق » و « خ » : « اوست كه ابتدا مىكند آفرينش را . باز اعاده مىكند و آن اعاده آسانتر است بر او ، و او را است مَثَل بلندتر » . روم ، آيهء 27 .
( 3 ) . در حاشيهء نسخهء « ق » و « خ » : « مردمان در خوابند پس هر گاه مردند زنده مىشوند » . نقل از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم : عوالى اللآلي ، ج 4 ، ص 73 ، ح 48 ؛ بحارالأنوار ، ج 50 ، ص 134 .
( 4 ) . در حاشيهء نسخهء « ق » و « خ » : « گفتند اى واى بر ما ، كه بيدار كرد ما را از خوابگاه ؟ » . يس ، آيهء 52 .
( 5 ) . پس چگونه .