رمضان است مستفاد مىشود « 1 » . و در « كافى » نيز از آن حضرت نقل كرده كه فرموده : يعنى « سلام مىكنند بر تو اى محمد ، ملائكهء من و روح من به سلام من از اوّل وقتى كه نازل مىشوند تا طلوع صبح » « 2 » .
و اما تفسير سورهء توحيد :
روايت كنند كه جمعى از كفّار به آن حضرت گفتند كه نَسَب پروردگار خود را بيان كن تا او را بشناسيم ، حقتعالى اين سوره فرستاد « 3 » .
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » « قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ »
؛ بگو اى محمد : آن كسى كه از او مىپرسيد ، اوست خداى يگانهء متوحّد به ذات و متفرّد « 4 » به صفات .
« اللَّهُ الصَّمَدُ »
؛ خدايى كه بى نياز است از همه ، و اوست « 5 » پناه نيازمندان ؛ نخورد و نياشامد و پاينده است كه فانى نشود .
« احد » است و شمار ازو معزول * « صمد » است و نياز ازو مخذول
آن « احَد » نى كه عقل داند و فهم * و آن « صمد » نى كه حس شناسد و وهم
هامش
( 1 ) . « . . . ثُمَّ فَضَّلَ لَيْلَةً وَاحِدَةً مِنْ لَيَالِيهِ عَلَى لَيَالِي أَلْفِ شَهْرٍ ، وَ سَمَّاهَا لَيْلَةَ الْقَدْرِ ، تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ سَلَامٌ ، دَائِمُ الْبَرَكَةِ إِلَى طُلُوعِ الْفَجْرِ عَلَى مَنْيَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ بِمَا أَحْكَمَ مِنْ قَضَائِهِ . . . » ( صحيفهء سجاديه ، ص 186 ، دعاى چهل و چهارم ) .
( 2 ) . امام صادق عليه السلام : « كَانَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ يَقُول : . . .« سَلامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ »يَقُولُ : تُسَلِّمُ عَلَيْكَ يَا مُحَمَّدُ مَلَائِكَتِي وَ رُوحِي بِسَلَامِي مِنْ أَوَّلِ مَا يَهْبِطُونَ إِلَى مَطْلَعِ الْفَجْرِ . . . » ( كافى ، ج 1 ، ص 248 ، ح 4 ؛ بحارالانوار ، ج 25 ، ص 80 ، ح 67 ) .
( 3 ) . امام صادق عليه السلام : « إِنَّ الْيَهُودَ سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و آله و سلم ، فَقَالُوا : انْسِبْ لَنَا رَبَّكَ ، فَلَبِثَ ثَلَاثاً لَايُجِيبُهُمْ ، ثُمَّ نَزَلَتْ« قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ »إِلَى آخِرِهَا » ( كافى ، ج 1 ، ص 91 ، ح 1 ؛ توحيد ، ص 93 ، ح 8 ؛ بحارالانوار ، ج 3 ، ص 220 ، ح 9 ) .
( 4 ) . متوحّد و متفرّد : فرد ، يگانه ، بى مثل .
( 5 ) . « اوست » در نسخهء « ق » و « خ » نيامده است .