گفتهاند : يعنى ابتداى نزول قرآن در آن شب بوده ، يا تمام قرآن در آن شب از لوح محفوظ به بيت المعمور « 1 » آمد و بعد از آن ، جبرئيل عليه السلام در مدت بيست و سه سال آيه آيه و سوره سوره به حسب مصالح نازل ساخت .
و از اهل بيت عليهم السلام منقول است كه در شب قدر ملائكه نازل مىشوند و تمامى احكام و امور جزئيهء بندگان را تا شب قدر سال ديگر بر امام عصر عليه السلام نازل مىسازند « 2 » ؛ اگر پيغمبر است ، بر سبيل وحى چنان كه مشاهدهء فرشته مىكند و اگر وصى پيغمبر است ، بر سبيل تحديث ؛ يعنى فرشته با امام عليه السلام سخن مىگويد ؛ چنان كه امامِ او از او مىشنود و شخص را نمىبيند . و اين علومى كه ايشان را در آن شب حاصل مىشود ، تفصيل و بيان آن علمى است كه ايشان قبل از آن بر سبيل اجمال مىدانستند .
« وَ ما أَدْراكَ »
؛ و چه چيز دانا كرد تو را تا دانى كه
« ما لَيْلَةُ الْقَدْرِ »
؛ چيست شب قدر ؛ يعنى شب با عزّت و شرف كه هر كه در او طاعت كند ، عزيز و مشرّف گردد يا عملى كه در او واقع شود ، نزديك خداى با قدر بُوَد يا تو را كه پيغمبرى و سائر ائمهء معصومين را عليهم السلام در او فتوحات عظيمه و فيوضات جسيمه « 3 » دست دهد كه قدر شما به آن ظاهر گردد .
« لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ »
؛ شب قدر بهتر است از هزار ماه كه بنىاميّه بعد از تو حكومت كنند و ايشان را ليلة القدر نباشد ؛ چرا كه
هامش
( 1 ) . گويند خانهايست در آسمان چهارم ، برابر كعبه .
( 2 ) . امام صادق عليه السلام : « . . . . وَ مَعْنَى لَيْلَةِ الْقَدْرِ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يُقَدِّرُ فِيهَا الْآجَالَ وَ الْأَرْزَاقَ وَ مَا يَكُونُ فِي السَّنَةِ مِنْ مَوْتٍ أَوْ حَيَاةٍ أَوْ جَدْبٍ أَوْ خِصْبٍ أَوْ شِدَّةٍ أَوْ رَخَاءٍ أَوْ خَيْرٍ أَوْ شَرٍّ تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ عَلَى إِمَامِ الزَّمَانِ مَعَ رُوحِ الْقُدُسِ . وَ قَوْلُهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى : تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ وَ يَدْفَعُونَ مَا كَتَبُوهُ إِلَى الْإِمَامِ وَ يُلْقِي اللَّهُ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و آله و سلم ثُمَّ إِلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام ثُمَّ إِلَى الْأَئِمَّةِ عليهم السلام وَاحِداً بَعْدَ وَاحِدٍ حَتَّى يُلْقُوهُ إِلَى الْإِمَامِ عليه السلام » ( بحارالأنوار ، ج 82 ، ص 52 ) .
( 3 ) . بزرگ ، تنومند .