مُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا
« * »
. . »
( آل عمران / 55 ) به اعتقاد ع 9 دهاى ، در آن تقدم و تأخر وجود دارد و در اصل بوده است : « اذ قال اللّه يا عيسى انّى رافعك الىّ و مطهّرك من الذين كفروا و متوفّيك بعد انزالى ايّاك الى الدنيا . . . » 42
گو اينكه بايد در معناى آيه دقت كرد تا فهميد كه آيهء مزبور بر وفات عيسى دلالت نمىكند و اينكه برخى تصور كردهاند كه كلمهء
« مُتَوَفِّيكَ »
از مادهء « وفات » است و بر مرگ و فوت عيسى دلالت مىكند ، درست نيست ، زيرا ماده « فوت » در اصطلاح اهل ادب ، اجوف و اوى است و متوفى [ از فعل توفّى ] ريشهء آن « وفى » مىباشد و به معناى تكميل كردن چيزى مىباشد ، و عمل به عهد را كه « وفاء » گويند به خاطر تكميل كردن و به انجام رساندن آنست .
در زبان عربى وقتى مىگويند : « توفّى دينه » يعنى طلب خود را به طور كامل گرفت 43 . خلاصه اينكه مادهء « فوت » با مادهء « وفى » و « توفّى » از يكديگر جدا است .
در بحث از آيهء :
« إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ »
« * * » . ( سوره مائده / 91 )
طبرى بر آن است كه جملهء 44 استفهامى
« فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ »
به معناى امر است يعنى « انتهوا » و سپس مثالهايى هم آورده و گفته است وقتى به طور استفهام مثلا مىگويند : « اين » « اين » ؟ اين استفهام به معناى امر است يعنى « اقم فلا تبرح » ( بايست و ثابت باش ) در واقع تأكيد آن بيشتر است . در آيهء مورد بحث هم كه به صورت استفهام تقريرى بيان شده ، قرآن گفته است : آيا پس از اين همه تأكيد و پس از آن همه استدلال ، باز هم جاى بهانهجويى و يا شك و ترديد در مورد ترك اين دو نگاه باقى مانده است ؟
در بحث از آيهء :
« وَ لَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ »
« * * * »
هامش
* . يعنى : به ياد آوريد هنگامى كه خدا به عيسى گفت : من ترا برمىگيرم و به سوى خود مىبرم و از كسانى كه كافر شدند ، پاك مىسازم .
* * . يعنى : شيطان مىخواهد به وسيلهء شراب و قمار ، در ميان شما عداوت ايجاد كند و شما را از ذكر خدا و نماز بازدارد [ با اين همه زيان و فساد و با اين نهى اكيد ] از اين كار خوددارى كنيد .
* * * . يعنى : و شما تمناى مرگ را پيش از آنكه با آن روبرو شويد ، مىكرديد ( منظور شهادت در راه خداست ) سپس