تاريخ البشر ، ابن الطقطقى ( قرن هشتم ) صاحب الفخرى . با اينكه پس از ابن خلدون ، مورخان ديگرى چون ابن عربشاه دمشقى ( - 854 ق ) صاحب عجايب المقدور فى نوائب تيمور ، مقريزى مصرى ( - 846 ق ) صاحب الخطط ، المقرى تلمسانى ( - 1049 ق ) صاحب نفح الطيب ( در تاريخ اسپانياى اسلامى ) و حاج خليفه ( - 1069 ق ) صاحب كشف الظنون و جز آنها ، ظهور كردند ، اما آن شكوفايى گذشته در تاريخنگارى اسلامى حاصل نشد . 97
ب - تاريخنگارى فارسى
تاريخنگارى فارسى در ايران و بعد از اثربخشى ايران در هند و عثمانى ، پس از مدتى ، رونق يافت . تاريخ بلعمى ( ترجمه كتاب طبرى ) شايد بتواند قديمىترين تاريخ عمومى فارسى بشمار آيد و امّا با اينكه ايرانيان در تاريخنگارى منطقهاى و دودمانى شگفتيها به وجود آوردند ، در تاريخنگارى عمومى نيز كوتاه نيامدهاند .
مهمترين متون ياد شده در اين باب عبارتند از :
- زين الاخبار ، تأليف ابو سعيد عبد الحى بن الضحاك ابن محمود گرديزى ( در حدود 442 - 443 ق ) ، مجمل التواريخ و القصص ( ؟ ) تأليف شده در سال 520 ق ، نظام التواريخ ، تأليف عبد اللّه بن عمر بيضاوى ( - 710 ق ) ، تاريخ گزيده ، تأليف حمد اللّه مستوفى قزوينى ( در حدود 730 ق ) ، جامع التواريخ ، تأليف رشيد الدين فضل اللّه ( 645 - 718 ق ) ، زبدة التواريخ ، تأليف حافظ ابرو ( 833 ق ) ، مجمل التواريخ ، تأليف احمد بن محمد فصيح خوافى ( تا سال 845 ق ) ، روضة الصفافى سيرة الانبياء و الملوك و الخلفاء ، تأليف محمد بن خاوند شاه بن محمود معروف به ميرخواند ( 837 - 902 ق ) ، حبيب السير فى اخبار افراد بشر ، تأليف غياث الدين بن همام الدين محمد الحسينى مشهور به خواندمير ( تأليف 927 - 930 ق ) ، لب التواريخ ، تأليف يحيى بن عبد اللطيف حسينى ( حسنى ) سيفى قزوينى ( مقتول در زندان شاه طهماسب در 962 ق ) ، زينت التواريخ ، تأليف محمد رضا منشى تبريزى و عبد الكريم بن على رضا اشتهاردى ( به دستور فتحعلى شاه در سال 1221 ق ) ، ناسخ التواريخ ، تأليف ميرزا محمد تقى لسان الملك سپهر كاشانى ( 1297 ق ) ، منتظم ناصرى ، تأليف محمد حسن خان اعتماد السلطنه ( - 1313 ق ) .
بر اين فهرست كتابهاى ديگرى هم مىتوان افزود ، و اگر تاريخهاى نوشته شده در