محمد ابو الفضل ابراهيم درباره متدولوژى نگارش تاريخ نزد طبرى مىنويسد : « روشى را كه طبرى در نوشتن تاريخ خود پيش گرفته عبارت از طريق محدثين بوده است ، به اين معنى كه حوادث را براساس طرقى كه در روايت آنها وجود داشته است ياد كرده و سند هر روايتى را به تسلسل مىگويد و به صاحب اصلى آن مىرساند . در بيشتر جاها از خود اظهار عقيده نمىكند و همهجا از اين روش پيروى مىكند و مطالب ديگرى را كه مورد نظرش بوده است از كتب مختلف اقتباس مىنمايد و نام كتاب را احيانا به صراحت مىآورد ، و يا بىآنكه اسمى از كتاب برده باشد مطلب را به مؤلفين قبل از خود نسبت مىدهد . » 89 بر روى هم انتقادهايى كه بر طبرى شده است از دو مقوله خارج نيست :
نخست نسبت به منابع و مآخذ وى و راويان اخبار است كه طبرى مسئوليت صدق و كذب هيچ خبرى را بر عهده نمىگيرد ؛ دو ديگر اينكه چرا طبرى فقيه و اهل اجتهاد ، در امر تاريخ از قوه تعقل و نقد و استنباط استفاده نكرده است . اما در اين مورد نيز اگر در نظر گرفته شود كه طبرى تاريخ را در زمره علوم عقلى نمىشمرد و شناخت گذشته را فقط در نقل اخبار ناقلان ( - علوم نقلى ) مىدانست و مىكوشيد با روش حديثگرايانه اخبار گذشتگان را به رشته تحرير كشد ، پايههاى نقد مورخان و محققان و معترضان بر طبرى كمابيش فرومىريزد .
طبرى دانشمند و مورخ بزرگى بشمار مىآيد ، اما حق اين است كه در داوريها ، از هر نوع معيار و ارزش متعلق به تاريخنويسى علمى امروز دورى اختيار كرد و بر پايه بينشهاى حاكم بر زمان طبرى و روشهاى خبرنويسان و تاريخنگاران آن روزگار ، از طبرى سخن به ميان آورد . در تاريخ الرسل و الملوك از كمّ و كيف جامعههاى اسلامى ، زندگى مردم ، امور اقتصادى و اجتماعى ، تعليل حوادث و بسيار مسائل ديگر كه مورخ زمان حاضر به آنها توجه دارد ، گفتگو نشده است اما شرح احوال پادشاهان ، پيامبران ، بزرگان و چگونگى وقوع جنگها و بسيار رويدادهاى ديگر ، انعكاس يافته و پس از طبرى نگارش همين مواد نزد ديگر مورخان گستردگى پيدا كرده و بتحقيق همين برداشتهاى مقدماتى و تحولات فرهنگى آن تسهيلات فراوانى در تاريخنگارى علمى فراهم آورده است و بيان مرحوم ملك الشعراى بهار از اين لحاظ چه اندازه درست و منطقى است :
« اگر كسى محمد جرير طبرى را تنها از گرده همين يك كتاب [ - تاريخ الرسل
يادنامه طبرى ( فارسى ) — صفحة 446
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص٤٤٦