خلاصه ، همانطور كه از تتبّعات شعرى طبرى در تفسير برمىآيد ، مىتوان به تسلّط اعجابانگيز وى در ادبيّات عربى پى برد و از قدرت شگفتآورش در حفظ اشعار شعراى عهد جاهليّت و اسلام به خوبى آگاه شد . كاربرد شواهد شعرى تفسير طبرى در موضوعات مختلف قابل توجّه و اعتناست كه ذكر نمونههايى از آنها در هر موضوع لازم به نظر مىرسد . اين نمونهها با ذكر نشانى آنها در تفسير به شرح ذيل است :
1 - تفسير . در تبيين معنى الفاظ آيات به شعر شعرايى چون لبيد بن ربيعة ( 1 / 62 ، 108 ) ، نابغهء بنى ذبيان ( 1 / 62 ، 234 ، 363 ) فرزدق بن غالب ( 1 / 62 ، 289 ) ، طرفة ابن العبد ( 1 / 73 ) ، جرير بن عطية الخطفى ( 1 / 73 ، 270 ، 290 ، 363 ) ، ابو ذؤيب هذلى ( 1 / 73 ) ، اعشى بن ثعلبة ( 1 / 316 ) ، عمرو بن معديكرب زبيدى ( 1 / 123 ) ، ذو الرّمة ( 1 / 123 ) ، كميت بن زيد اسدى ( 1 / 179 ) ، كعب بن زهير ( 1 / 179 ) ، طرماح بن حكيم ( 1 / 191 ) ، عجّاج ( 1 / 227 ، 324 ) ، رؤبة بن العجّاج ( 1 / 227 ، 356 ) ، اخطل ( 1 / 254 ) ، دريد بن الصمة ( 1 / 262 ) ، عميرة بن طارق ( 1 / 262 ) ، عبّاس بن مرداس ( 1 / 317 ) ، قطامى ( 1 / 317 ) ، ابو النجم عجلى ( 1 / 356 ) و مهلهل ( 1 / 409 ) استشهاد شده است .
2 - قرائت . در بيان وجوه قراءات مختلف به ابياتى از دريد بن زيد بن نهد ( 9 / 17 ) ، حميد ( 9 / 54 ) ، امرؤ القيس بن عابس كندى ( 9 / 100 ) ، ابن قيس الرقيات ( 9 / 100 ) ، ذو الأصبع العدوانى ( 9 / 100 ) ، توبة بن الحميّر ( 3 / 52 ) ، زهير ( 3 / 281 ) ، اميّة بن ابى الصلت ( 5 / 46 ) ، احوص ( 6 / 65 ) و ديگران استناد شده است .
3 - نحو . در ايضاح اعراب كلمات قرآنى از شاعرانى مانند لبيد بن ربيعة ( 1 / 67 ) ، ابو زبيد طائى ( 9 / 67 ) ، جرير بن عطيّة ( 4 / 37 ، 203 ) ، عجّاج ( 4 / 37 ) ، حميد بن ثور هلالى ( 4 / 49 ) ، تميم بن أبىّ بن مقبل ( 4 / 237 ) ، صخر بن عمرو بن شريد سلمى ( 4 / 237 ) ، كميت بن زيد اسدى ( 4 / 238 ) ، قطامى ( 4 / 244 ) ، نابغهء ذبيانى ( 5 / 277 ) و ضابئ بن الحارث البرجمى ( 16 / 181 ) شاهد مثال آورده شده است .
4 - لغت . در مباحث لغوى تفسير طبرى به ذكر شواهدى از اشعار برج بن مسهّر طائى ( 1 / 58 ) ، عدى بن زيد عبادى ( 1 / 71 ) ، علقمة بن عبدة ( 1 / 148 ) ، حسّان بن ثابت ( 1 / 163 ) ، جرير بن عطيّة ( 1 / 185 ) ، اسود بن يعفر ( 1 / 195 ) ، اميّة بن ابى الصلت
يادنامه طبرى ( فارسى ) — صفحة 281
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص٢٨١