براى آنها بازگو كردم آنها گفتند : عمر حجّ افراد بجا آورد و عدول نكرد من گفتم : اين چيزيست كه رأى عمر به آن تعلق گرفت و رأى عمر همتاى كار پيامبر ( ص ) نخواهد بود . 94
آنچه از مرحوم شهيد ثانى در شرح لمعه استفاده مىشود اين است : متعهاى كه عمر آن را انكار كرد همان عدول از حج افراد به عمرهء تمتع است . شهيد اول در متن لمعه مىفرمايد : كسى كه حج افراد مستحبى را آغاز كرد مىتواند به عمرهء تمتع عدول نمايد . و شهيد ثانى در شرح آن مىفرمايد : اين همان متعه است كه دومى ( خليفهء دوم ) انكار كرد . 95
جمال الدين سيورى در كنز العرفان چنين فرموده است : حج تمتع گاهى ابتدائى است مانند آنكه كسى اول به عمره محرم شود و بعد از انجام مناسك آن به حج احرام ببندد و در مشروعيت اين حج تمتّع نزاعى نيست ، و گاهى با عدول از حج افراد به حجّ تمتّع است و اين عدول به تمتع را همهء فقهاى عامه منع كردهاند و گروهى از فقهاى ما اماميّه آن را تجويز كردهاند ، چه در مستحب و چه در واجب معيّن و گروهى از آنها فقط در حجّ افراد مندوب و نيز واجب غير معين اجازه داده و در واجب معين منع كردهاند و روايت مسأله را بر همين وجه حمل نمودهاند تا بين دو دليل منع از عدول و تجويز آن جمع شود و اين بهتر است .
كلام اوست كه : فائدة : اين همان متعهءاى است كه عمر منع كرد و گفت : متعتان كانتا على عهد رسول اللّه ( ص ) و انا احرّمهما و اعاقب عليها 96 . . ابن رشد نيز همين تمتّع را مورد انكار عمر مىشمارد . 97
تذكّر : 1 - اگر اصل حج تمتّع مشروع نبود هرگز آنها در عدول از افراد به آن بحث نمىكردند ، زيرا عدول از مشروع به منسوخ همانا ابطال اصل عمل است و آنچه به زعم فقهاى عامه منسوخ است عدول از افراد به تمتع است نه اصل حجّ تمتع براى نائيان از مكه .
2 - در حرمت بدعت و شناعت تشريع رعيت در قبال خداى سبحان و رسول معصوم ( ص ) فرقى بين انكار اصل حج تمتّع يا منع عدول از افراد به آن در مورد جواز عدول نيست گرچه انكار اصل حجّ تمتع قبيحتر از منع عدول از حج افراد به آن در مورد
يادنامه طبرى ( فارسى ) — صفحة 142
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٤٢