تخطي إلى المحتوى الرئيسي

يادنامه طبرى ( فارسى ) — صفحة 139

مساهمون:

ص١٣٩
متعددى نيز اين قرائت و نيز حكم شستن پاها را تأييد مىكند . گروهى ديگر از قارئان ، آن را به جرّ خوانده‌اند كه معطوف بر كلمهء رؤوس باشد و حكم پا مانند حكم سر فقط مسح كشيدن باشد ، و احاديث متعددى اين قرائت و نيز حكم مسح پاها را تأييد مىنمايد . طبرى ضمن توجيه هر كدام از اين دو قرائت و تحسين آنها در پايان مىگويد : قرائت جرّ خوش‌آيندتر است زيرا : 1 - مسح پا با آب وضو توسط دست چون مرورلان آن را دربردارد پس واجد خصوصيت غسل و شستن است و چون مرور دست بر آن را همراه دارد داراى خصوصيت مسح خواهد بود ؛ ولى شستن پا با گذاشتن آن در آب مثلا چون مرور دست را بهمراه ندارد فاقد خصوصيت دست كشيدن است . 2 - در صورت جرّ فاصلهء معطوف و معطوف عليه كم است و در صورت نصب ، فاصله زياد خواهد بود و بيگانه بين آنها حاجب مىشود . 85 فرع پنجم : نماز مسافر ، شكسته است خواه همراه با خوف از تهاجم دشمن باشد خواه نباشد و اين تعميم از مجموع كتاب و سنّت استفاده مىشود ولى طبرى ذيل آيه ،
وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكافِرِينَ كانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِيناً
86 آراء گوناگونى را نقل مىكند كه منظور از قصر نماز ، كم كردن عدد آنست بطورى كه چهار ركعت به دو ركعت كوتاه گردد ، و به رأى عدّه‌اى به يك ركعت منتهى شود و به نظر گروهى ديگر ، مراد قصر عدد و كوتاه كردن شمار آن نيست بلكه منظور كم نمودن حدود آنست يعنى بجاى ركوع و سجود مثلا اشاره بسر شود سپس مىگويد : شايسته‌ترين اقوال سخن كسى است كه گفت مقصود از قصر همانا قصر حدود نماز است نه عدد آن نظير آيهء
فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجالًا أَوْ رُكْباناً فَإِذا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَما عَلَّمَكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ
87 كه منظور ترك قيام و ركوع و سجود و مانند آنست در حال ناامنى و هنگام بر طرف شدن ترس و ظهور ايمنى ، همهء حدود نماز محفوظ خواهد بود و دليل اين اولويت و ترجيح را جملهء فاذا اطمأننتم مىداند كه در آيهء بعد قرارداد و چنين استدلال مىكند كه در حالت آرامش و اطمينان چيزى بر عدد نماز افزوده نمىشود بلكه فقط حدود آن محفوظ مىماند پس آنچه در حال هراس ساقط مىشود عدد نماز نيست بلكه حدود آن است .