مفاهيم نقلى است ، در تبيين آراء وى دخالت چندانى ندارد و گرنه هرگز محكم متشابه نمىشد و متشابه محكم نمىگشت و آيهء
لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ
محكوم آيهء
وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ
نمىشد .
2 - ادراك معناى جامعى دارد كه در هر چيزى مناسب همان چيز است ادراك غرق در آيهء :
. . . أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ
، به معناى فرو بردن است و ادراك بصر در آيهء
لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ
همانا ديدنست كه بطور مطلق نفى شد .
3 - گرچه سياق آيهء نظر به سوى پروردگار ، راجع به تقسيم چهرهها در قيامت است ليكن به استناد همين آيه ، نفى ادراك بصرى و شواهد نقلى فراوان ديگر كه از اهل بيت عصمت و رسالت - عليهم السلام - رسيده است و به اعتماد برهان متين عقلى ، مىتوان گفت كه : منظور همان چهرهء جان است كه برابر آيهء كريمهء
فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ
13 خواهد بود و معناى آن لقاء اللّه با دل است نه ديدن وى با چشم .
4 - استدلال به احاديث رؤيت بصرى اگر اصل آنها مجهول نباشد و اگر مراد از آنها به قول طبرى ديدن با چشم باشد و نه شهود قلبى كه سخنان معصومين ( ع ) آن را تأييد مىكند ، نشانهء حديثگرايى در تشخيص اصلىترين معارف دينى است و علامت حمل قرآن و عرض آن بر حديث است در حالى كه وظيفهء ما عكس است ( مگر در مورد تقييد و تخصيص و مانند آن بعد از تبيين خطوط اصيل و محورى قرآن ) و بايد قرآن ترازوى سنجش صحت و سقم همهء احاديث باشد ، تا چيزى مبائن او جعل نگردد .
5 - نقض و معارضهء برهان عقلى قائلان به امتناع رؤيت بصرى به دو نمونهء فاعل مدبّر كه هماره يا تماس جسمانى با فعل و تدبير خود دارد يا انفصال مادى از آن و همچنين همواره داراى رنگ و مانند آنست در حالى كه خداوند فاعل و مدبّرى است كه نه به فصل و وصل جسمانى متصف است و نه به رنگ و بو و . . . موصوف مىگردد ناشى از جهل به مؤدّاى برهان عقلى است چه اينكه هيچ قاعدهء كلى بر اين مطلب اقامه نشده است كه هر فاعل و مدبّرى بايد اينچنين باشد ؛ بلكه فاعل و مدبّر طبيعى قانون خاص خود را دارد و فاعل و مدبّر ماوراء طبيعى نيز قانون مخصوص خود را داراست ؛ چه اينكه مولى الموحدين على بن ابيطالب ( ع ) فرمود : صانع لا بجارحة 14 ، . . . فاعل لا باضطراب آلة 15 .